नवी दिल्ली : अन्न सुरक्षा व मानके प्राधिकरणाने (एफएसएसएआय) नेस्ले इंडिया आणि झायडस वेलनेस या दोन कंपन्यांना त्यांच्या उत्पादनांसंबंधीच्या दिशाभूल करणाऱ्या दाव्यांवरून नोटिसा बजावल्या आहेत.
अन्न उत्पादनांवरील दावे आणि त्यांची जाहिरात याबाबत नियमांचे काटेकोर पालन होावे, यासाठी प्राधिकरण सातत्याने कारवाई करत आहे. नोटिसा अनुपालन न करणाऱ्या प्रोत्साहनांशी संबंधित असल्याचेही नमूद केले जात आहे.
ग्राहकांना आरोग्यविषयक लाभांची आश्वासने देणाऱ्या उत्पादनांवरील दावे हे विशेष लक्षवेधी ठरतात. असे दावे पुराव्यांवर आधारित नसल्यास ग्राहकांची फसवणूक होते, असे अन्न सुरक्षा तज्ज्ञांचे मत आहे.
एफएसएसएआयकडून यापूर्वीही अनेक कंपन्यांना अशा प्रकारच्या नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत. नियमांनुसार कंपन्यांना निर्धारित मुदतीत स्पष्टीकरण देणे आवश्यक असते.
भारतीय ग्राहक आता अन्न उत्पादनांवरील दावे अधिक बारकाईने वाचत आहेत आणि प्रश्न विचारत आहेत, असे एका अभ्यासात नमूद केले आहे. त्यामुळे कंपन्यांवर पारदर्शकता ठेवण्याचा दबाव वाढत आहे.
या नोटिसांवर कंपन्यांनी काय उत्तर दिले, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.
अन्न उत्पादनांवरील दावे आणि जाहिराती यांबाबत नियमांचे पालन होत नसल्यास प्राधिकरण दंडात्मक कारवाईही करू शकते. ग्राहक संघटनांनी अशा दाव्यांवर कडक देखरेख ठेवण्याची मागणी केली आहे. आरोग्यदायी अन्नपदार्थांची वाढती मागणी लक्षात घेता कंपन्यांवर पारदर्शकता ठेवण्याचा दबाव वाढला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, दाव्यांसोबत वैज्ञानिक पुरावा देणे कंपन्यांसाठी बंधनकारक असावे. ग्राहकांनी उत्पादनांवरील लेबल काळजीपूर्वक वाचावे, असा सल्ला दिला जात आहे.
अन्न सुरक्षा कायद्यानुसार उत्पादनांवरील दावे खरे व पुराव्याधारित असणे आवश्यक आहे. प्राधिकरणाकडून वेळोवेळी घेतल्या जाणाऱ्या नमुन्यांची तपासणीही या प्रक्रियेचा भाग असते. ग्राहकांनी तक्रार केल्यास संबंधित उत्पादनांची चौकशी केली जाते. कंपन्यांनी नियमांचे पालन न केल्यास त्यांच्यावर कारवाई होऊ शकते, असे प्राधिकरणाने स्पष्ट केले आहे.
प्राधिकरणाने यापूर्वीही अनेक उत्पादनांबाबत स्पष्टीकरण मागितले आहे. या कारवाईमुळे अन्न उद्योगात नियमांचे पालन करण्याकडे अधिक लक्ष दिले जाईल, असे मानले जात आहे.