मुंबई : मुकेश अंबानी यांच्या नेतृत्वाखालील रिलायन्स समूह स्टारलिंकला भारतात टक्कर देण्यासाठी १,६०० उपग्रहांचे ब्रॉडबँड जाळे उभारण्याच्या तयारीत आहे. यासाठी कंपनी उत्पादन भागीदार शोधत असल्याचे विश्वसनीय सूत्रांनी सांगितले.
कमी उंचीच्या कक्षेतील (लोअर अर्थ ऑर्बिट) हे जाळे २०३५ पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य आहे. नुकत्याच लिस्टिंग झालेल्या जिओ प्लॅटफॉर्म्सच्या वाढीसाठी हे जाळे उपयुक्त ठरेल, असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.
रिलायन्स भारतीय उपग्रह उत्पादक, तंत्रज्ञान स्टार्टअप आणि मोठ्या औद्योगिक समूहांशी बोलणी करत असून आवश्यक पायाभूत सुविधांसाठी निधी देऊ करत आहे.
आकडेवारीच चित्र स्पष्ट करते. भारतात दरवर्षी १५ पेक्षा कमी उपग्रह तयार होतात. प्रस्तावित जाळ्यासाठी दरवर्षी सुमारे २०० उपग्रह लागतील. ही दरी भरून काढण्याच्या केंद्रस्थानी रिलायन्स आहे.
रिलायन्स देशांतर्गत उत्पादन आणि आयात अशी दोन्ही पद्धत वापरणार आहे. त्यात अमेरिकेकडून किमान ४०० उपग्रह घेण्याचा समावेश आहे. सप्टेंबर २०२७ मध्ये चाचणी मोहीम आणि २०२८ च्या सुरुवातीपासून व्यापक तैनाती अशी वेळापत्रकाची रूपरेषा आहे.
पूर्तीचे लक्ष्य आधी २०३० होते, ते आता उत्पादन व प्रक्षेपणाच्या मर्यादांमुळे २०३५ पर्यंत ढकलण्यात आले आहे. कंपनी दोन अमेरिकी कंपन्यांशी खरेदीवर बोलणी करत असून युरोपमधील पुरवठादारांचाही विचार करत आहे. चीनकडून उपग्रह घेण्याचा विचार नाही.
या जाळ्याचा मुख्य उद्देश भारतातील जोडणी सुधारणे हा आहे. मात्र संघर्ष किंवा भू-राजकीय तणावाच्या काळात संवादासाठीही त्याचा वापर होऊ शकतो, असे सूत्रांनी सांगितले.
उद्योगातील अधिकाऱ्यांच्या मते, उत्पादनापेक्षा प्रक्षेपणाची क्षमता मोठे आव्हान ठरेल. पुरेसा निधी असल्यास उत्पादन वाढवता येते, पण हजारो उपग्रह कक्षेत पोहोचवण्यासाठी प्रक्षेपणांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढवावी लागेल आणि योग्य कक्षाही मिळवाव्या लागतील.
"मोठ्या प्रमाणात उत्पादन शक्य आहे, पण भारतीय प्रक्षेपक वापरायचे ठरल्यास पुरेसे प्रक्षेपण होतील का, हेच खरे आव्हान असेल," असे उपग्रह उत्पादक कंपनी हेक्स२० चे मुख्य कार्यकारी अमल चंद्रन म्हणाले.
रिलायन्सने या विषयीच्या प्रश्नाला उत्तर दिलेले नाही.