वाराणसी : दूरसंचार विभागाच्या संशोधन व विकास शाखेने, म्हणजे सेंटर फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ टेलिमॅटिक्स (सी-डॉट) ने वाराणसी येथील आयआयटी (बीएचयू) मध्ये आपले सहावे उत्कृष्टता केंद्र स्थापन केले आहे. पुढील पिढीच्या संवाद तंत्रज्ञानातील संशोधनाला चालना देणे हा त्यामागचा उद्देश आहे.
दूरसंचार मंत्रालयाच्या शुक्रवारच्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार सी-डॉट आणि आयआयटी (बीएचयू) यांनी सहकार्यात्मक संशोधन, तंत्रज्ञान विकास आणि क्षमता निर्मितीसाठी सहकार्य करार केला. केंद्र 5जी अॅडव्हान्स्ड आणि 6जी तंत्रज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित संवाद प्रणाली, क्वांटम व पोस्ट-क्वांटम संवाद, सायबर सुरक्षा आणि प्रगत वायरलेस नेटवर्क यांवर लक्ष केंद्रित करेल.
संशोधन क्षेत्रांत अतिमोठ्या प्रमाणावरील मल्टिपल-इनपुट मल्टिपल-आउटपुट (एमआयएमओ) प्रणाली, एकात्मिक संवेदन व संवाद, तसेच एआय-नेटिव्ह संवाद नेटवर्क आणि उपकरणांचाही समावेश आहे.
शैक्षणिक संशोधन आणि प्रत्यक्ष दूरसंचार गरजा यांना जोडण्याचा या भागीदारीचा उद्देश आहे. संशोधक, शिक्षक, विद्यार्थी आणि सी-डॉटचे तंत्रज्ञान तज्ज्ञ एकत्र येतील.
सी-डॉटचे कार्यकारी उपाध्यक्ष पंकज कुमार दलेला आणि आयआयटी (बीएचयू) चे संचालक प्राध्यापक अमित पात्रा यांच्या उपस्थितीत हा करार झाला. त्यानंतर केंद्राचे उद्घाटन झाले.
'हे उत्कृष्टता केंद्र केवळ संशोधन मंच नाही, तर भारताच्या भावी तंत्रज्ञान क्षमतांमधील गुंतवणूक आहे,' असे सी-डॉटचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी राजकुमार उपाध्याय म्हणाले. पुढील पिढीचे संवाद एआय, क्वांटम तंत्रज्ञान आणि बुद्धिमान नेटवर्कमधील प्रगतीने घडतील, असे ते म्हणाले.
'सी-डॉटसोबतचे सहकार्य शैक्षणिक संशोधनाचे प्रत्यक्ष तंत्रज्ञानात रूपांतर करण्यासाठी मजबूत व्यासपीठ देईल,' असे प्राध्यापक पात्रा म्हणाले.
या केंद्रामुळे सी-डॉटच्या देशभरातील उत्कृष्टता केंद्रांची संख्या सहा झाली आहे. आयआयटी कानपूर, आयआयटी गांधीनगर, आयआयटी रुरकी, आयआयटी हैदराबाद आणि आयआयएससी बंगळुरू यांच्यासोबतचे सहकार्य आधीच आहे. ही उत्कृष्टता केंद्रे स्वदेशी तंत्रज्ञान विकास, विशेष संशोधन आणि दूरसंचार क्षेत्रातील प्रतिभा निर्मिती यांना आधार देण्यासाठी स्थापन करण्यात आली आहेत. त्यामुळे भारतातील दूरसंचार नवसंशोधन परिसंस्था अधिक मजबूत होण्यास मदत होईल.