खेलो इंडिया योजनाः खेळांच्या माध्यमातून सर्वसमावेशकतेला प्रोत्साहन
योजनेविषयी
महिला, दिव्यांग व्यक्ती, ग्रामीण आणि स्थानिक समुदाय आणि अशांत भागातील तरुणांसाठी लक्ष्यित हस्तक्षेपांद्वारे सामाजिक समावेशन, लैंगिक समानता, शांतता आणि क्रीडा सहभागाला प्रोत्साहन देण्यासाठी भारत सरकारच्या युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या क्रीडा विभागाने लागू केलेल्या 'खेलो इंडिया' योजनेच्या घटकाद्वारे खेळांच्या माध्यमातून सर्वसमावेशकतेला प्रोत्साहन. हा घटक सामुदायिक विकास, निरोगी जीवनशैली आणि राष्ट्रीय एकात्मतेमध्ये खेळांची भूमिका ओळखतो. ही संस्था चार उप-घटकांद्वारे काम करतेः शांतता आणि विकासासाठी खेळ, ग्रामीण आणि स्वदेशी/आदिवासी खेळांना प्रोत्साहन, दिव्यांग व्यक्तींमध्ये खेळांना प्रोत्साहन आणि महिलांमध्ये खेळांना प्रोत्साहन. आर्थिक सहाय्य, पायाभूत सुविधा सहाय्य, स्पर्धा, प्रशिक्षण, प्रशिक्षण, शिष्यवृत्ती आणि प्रचारात्मक उपक्रम या घटकाखाली प्रदान केले जातात. हा घटक क्रीडा महासंघ, सरकारी संस्था, भारतीय क्रीडा प्राधिकरण आणि इतर भागधारकांच्या समन्वयाने राबवला जातो. <बीआर>
लाभ
Sports for Peace and Development:
- Support for sports competitions in terrorism, extremism-affected, disturbed, and border areas.
- Provision of coaches, sports equipment, consumables, and technical support.
- Boarding, lodging, and travel support for participants during competitions.
- Promotion of village-level sports competitions for youth engagement.
- Enhancement and utilization of sports infrastructure in eligible areas.
Promotion of Rural and Indigenous/Tribal Games:
- Financial assistance for organizing national, state-level, and local competitions.
- Support for promotion of indigenous games such as Mallakhamb, Kalaripayattu, Gatka, Thang-Ta, and Silambam.
- Assistance for organizing demonstrations and awareness activities.
- Support through Ek Bharat Shrestha Bharat sports events.
- Opportunity for talented players to be selected as Khelo India Athletes.
- Establishment of Khelo India Centres for recognized indigenous games.
- Accreditation support for traditional academies and training centres.
- Development of interactive platforms for dissemination of information on traditional games.
- Support for publication of books and creation of educational content on indigenous games.
Promotion of Sports among Persons with Disabilities:
- Specialized sports infrastructure for persons with disabilities.
- Equipment support and athlete classification assistance.
- Establishment of training centres for athletes with disabilities.
- Training and development of Indian classifiers.
- Support for coaching development programmes.
- Scholarships for coaching diploma courses.
- Support for national and international competitions, including Paralympic preparation.
- Development of coaching, sports science, and nutrition programmes for para-athletes.
- Creation of international-standard classification facilities.
Promotion of Sports among Women:
- Financial assistance for women's sports competitions and leagues.
- Support for international and national-level women's competitions.
- Promotion of participation in sports with lower female representation.
- Awareness activities related to health, fitness, and sports participation.
- Scholarships for women pursuing sports coaching courses.
- Leadership development opportunities in coaching and sports administration.
- Gender sensitisation campaigns for athletes, coaches, and support staff.
- Workshops on safety, welfare, and legal protection of women athletes.
पात्रता
- शांतता आणि विकासासाठी खेळः * *-संस्था/संस्थेने पात्र राज्ये, केंद्रशासित प्रदेश किंवा दहशतवाद, अतिरेकीपणा, अशांतता किंवा आंतरराष्ट्रीय भूसीमा असलेल्या जिल्ह्यांमध्ये क्रीडा उपक्रम आयोजित करण्यात सहभागी असणे आवश्यक आहे.-संस्था/संस्थेने योजनेअंतर्गत विहित मूल्यांकन आणि मान्यता यंत्रणेद्वारे प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक आहे.> * * ग्रामीण आणि स्वदेशी/आदिवासी खेळांना प्रोत्साहनः * *-क्रीडा महासंघ, क्रीडा संघटना, भागधारक किंवा स्वयंसेवी संस्था (एनजीओ) ग्रामीण, स्वदेशी किंवा आदिवासी खेळांच्या प्रचारात गुंतलेली असली पाहिजेत.-संस्थेने संबंधित राज्याच्या किंवा केंद्रशासित प्रदेशाच्या क्रीडा विभागामार्फत अनुदानासाठी प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक आहे.-मान्यताप्राप्त स्वदेशी खेळांशी संबंधित स्पर्धा, प्रोत्साहन उपक्रम, प्रशिक्षण कार्यक्रम किंवा विकास उपक्रमांच्या आयोजनामध्ये संस्थेचा सहभाग असणे आवश्यक आहे. * *-राज्य सरकार, केंद्रशासित प्रदेश प्रशासन, भारतीय क्रीडा प्राधिकरण (एसएआय), मान्यताप्राप्त क्रीडा संस्था, महासंघ किंवा संस्था दिव्यांग व्यक्तींमध्ये खेळांना प्रोत्साहन देण्यासाठी कार्यरत असणे आवश्यक आहे.-संस्थेने पॅरा ऑलिम्पिक कमिटी ऑफ इंडिया (पीसीआय), स्पेशल ऑलिम्पिक भारत (एस. ओ. बी.), ऑल इंडिया स्पोर्ट्स कौन्सिल ऑफ डेफ (ए. आय. एस. सी. डी.) किंवा लागू असल्यास इतर संबंधित संस्थांशी समन्वय साधणे आवश्यक आहे.-संस्थेने पायाभूत सुविधा विकास, प्रशिक्षण कार्यक्रम, स्पर्धा, प्रशिक्षण विकास, उपकरणे सहाय्य, खेळाडूंचे वर्गीकरण किंवा खेळाडूंच्या तयारीसाठी प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक आहे. महिलांमध्ये खेळांना प्रोत्साहन देण्यासाठी भारतीय ऑलिम्पिक संघटना (आय. ओ. ए.), राष्ट्रीय क्रीडा महासंघ (एन. एस. एफ.), सरकारी संस्था, क्रीडा संघटना किंवा इतर भागधारकांचा सहभाग असणे आवश्यक आहे.-संस्थेने संबंधित राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाच्या क्रीडा विभागामार्फत अनुदानासाठी प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक आहे, जेथे लागू असेल.-संस्थेने स्पर्धा, लीग, जागरूकता कार्यक्रम, प्रशिक्षण उपक्रम, नेतृत्व विकास उपक्रम किंवा महिलांची संख्या वाढविण्याच्या उद्देशाने इतर कार्यक्रम आयोजित करणे आवश्यक आहे. क्रीडाप्रकारातील सहभाग
अर्ज कसा करावा
Offline
पायरी 1: * * पात्र संस्था संबंधित उप-घटक आणि प्रस्तावित क्रियाकलाप ओळखते. * * पायरी 2: * * योजनेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार अर्जदार तपशीलवार प्रस्ताव तयार करतो. * * पायरी 3: * * राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाच्या संबंधित क्रीडा विभागामार्फत, जेथे लागू असेल तेथे प्रस्ताव सादर केला जातो. * * पायरी 4: * * प्रकल्प मूल्यांकन समितीने (पी. ए. सी.) या प्रस्तावाचे मूल्यांकन केले आहे. * * पायरी 5: * * हा प्रस्ताव विभागीय प्रकल्प मंजुरी समितीसमोर (डी. पी. ए. सी.) मंजुरीसाठी ठेवला जातो. * * पायरी 6: * * मंजुरी मिळाल्यावर, मंजूर केलेल्या उपक्रमांनुसार आर्थिक सहाय्य आणि पाठबळ जारी केले जाते. * * पायरी 7: * * अंमलबजावणी करणारी संस्था मंजूर उपक्रम चालवते आणि योजनेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार निधीचा वापर करते
आवश्यक कागदपत्रे
- प्रस्ताव दस्तऐवज
- सविस्तर प्रकल्प अहवाल
- संघटना नोंदणी प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
- राज्य क्रीडा विभागाच्या शिफारशी (लागू असल्यास)
- प्रस्तावित क्रीडा उपक्रमांचा तपशील
- अंदाजपत्रकाचा अंदाज
- क्रीडा पायाभूत सुविधांचा तपशील (लागू असल्यास)
- प्रशिक्षक आणि तांत्रिक कर्मचाऱ्यांचा तपशील (लागू असल्यास)
- सहभागी तपशील (लागू असल्यास)
- अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्थेचे बँक खात्याचे तपशील
- आवश्यकतेनुसार इतर कोणतीही सहाय्यक कागदपत्रे.
कोण पात्र नाही
<बीआर>
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- या योजनेच्या घटकाचा उद्देश काय आहे?
सामाजिक समावेशन, लैंगिक समानता, शांतता, विकास आणि समाजातील विविध घटकांमध्ये खेळांमध्ये व्यापक सहभागाला प्रोत्साहन देणे हा या घटकाचा उद्देश आहे.
- या घटकाखालील प्रमुख उप-घटक कोणते आहेत?
शांतता आणि विकासासाठी खेळ, ग्रामीण आणि स्वदेशी/आदिवासी खेळांना प्रोत्साहन, दिव्यांग व्यक्तींमध्ये खेळांना प्रोत्साहन आणि महिलांमध्ये खेळांना प्रोत्साहन हे प्रमुख उप-घटक आहेत.
- 'स्पोर्ट्स फॉर पीस अँड डेव्हलपमेंट' अंतर्गत कोणाला पाठिंबा मिळू शकतो?
अशांत, अतिरेकी किंवा सीमावर्ती भागात क्रीडा उपक्रम आयोजित करणाऱ्या पात्र संस्था आणि भागधारकांना पाठबळ मिळू शकते.
- 'स्पोर्ट्स फॉर पीस अँड डेव्हलपमेंट' अंतर्गत कोणत्या प्रकारची मदत दिली जाते?
पाठबळामध्ये प्रशिक्षक, उपकरणे, तांत्रिक सहाय्य, स्पर्धा, भोजन, निवास आणि प्रवासाशी संबंधित खर्च यांचा समावेश असू शकतो.
- कोणत्या देशी खेळांचा प्रचारासाठी विशेष उल्लेख केला आहे?
मल्लखंब, कलारीपयट्टू, गटका, थांग-ता आणि सिलंबम यांचा प्रचारासाठी विशेष उल्लेख आहे.
- बिगर सरकारी संस्थांना स्वदेशी खेळांच्या उपघटकांतर्गत मदत मिळू शकते का?
होय, ग्रामीण आणि देशी खेळांना प्रोत्साहन देणाऱ्या पात्र अशासकीय संस्थांना आर्थिक सहाय्य मिळू शकते.
- प्रतिभावान स्थानिक खेळाडूंना अतिरिक्त पाठबळ मिळू शकते का?
होय, प्रतिभावान खेळाडूंची खेलो इंडिया खेळाडू म्हणून निवड केली जाऊ शकते आणि त्यांना पाठिंबा दिला जाऊ शकतो.
- दिव्यांग व्यक्तींमध्ये खेळांना प्रोत्साहन देण्यासाठी कोणत्या संस्थांना मान्यता आहे?
पॅरा ऑलिम्पिक कमिटी ऑफ इंडिया, स्पेशल ऑलिम्पिक भारत आणि ऑल इंडिया स्पोर्ट्स कौन्सिल ऑफ डेफ या मान्यताप्राप्त संस्था आहेत.
- अपंग खेळाडूंसाठी कोणती मदत उपलब्ध आहे?
पाठबळामध्ये विशेष पायाभूत सुविधा, उपकरणे, प्रशिक्षण, खेळाडूंचे वर्गीकरण, प्रशिक्षण विकास, शिष्यवृत्ती आणि स्पर्धेतील सहभाग यांचा समावेश असू शकतो.
- या घटकाखाली शिष्यवृत्ती उपलब्ध आहेत का?
होय, दिव्यांग व्यक्ती आणि महिलांसाठी खेळाशी संबंधित प्रशिक्षण पदविका अभ्यासक्रमांसाठी शिष्यवृत्ती दिली जाऊ शकते.
- हा घटक खेळांमध्ये महिलांच्या सहभागाला कसे प्रोत्साहन देतो?
हा घटक स्पर्धा, संघ, जागरूकता कार्यक्रम, प्रशिक्षणाच्या संधी, नेतृत्व विकास आणि लैंगिक संवेदनशीलता उपक्रमांना समर्थन देतो.
- राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील महिलांच्या स्पर्धांना निधी मिळू शकतो का?
होय, महिलांसाठीच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांना या घटकाखाली आर्थिक सहाय्य मिळू शकते.
- या घटकाअंतर्गत सादर केलेल्या प्रस्तावांना कोण मान्यता देते?
प्रकल्प मूल्यांकन समितीकडून प्रस्तावांचे मूल्यमापन केले जाते आणि विभागीय प्रकल्प मान्यता समितीकडून त्यांना मान्यता दिली जाते.
- या घटकाखाली निश्चित आर्थिक सहाय्याची रक्कम आहे का?
नाही, मार्गदर्शक तत्त्वे मंजूर प्रस्ताव आणि उपक्रमांवर आधारित योग्य अर्थसंकल्पीय सहाय्य आणि आर्थिक सहाय्याची तरतूद करतात; कोणतीही निश्चित आर्थिक रक्कम निर्दिष्ट केलेली नाही.
केंद्रातील आणखी योजना
आम आदमी विमा योजना
जीवन विमा संरक्षणः * * *-नैसर्गिक मृत्यूः ₹30,000/--अपघातामुळे मृत्यूः ₹75,000/- आणि ₹75,000/- अपंगत्व लाभः * *-अपघातामुळे एकूण कायमस्वरुपी अपंगत्व (दोन डोळे किंवा दोन हातपाय…
तपशील पहा →
अब्दुल कलाम टेक्नॉलॉजी इनोव्हेशन नॅशनल फेलोशिप
1. शिष्यवृत्तीची रक्कम नियमित उत्पन्नाव्यतिरिक्त दरमहा ₹25,000/- आहे. 1. वार्षिक ₹ <आयडी1 लाखांचे संशोधन अनुदान. 1. यजमान संस्थेला वर्षाला ₹1 लाखांची भरपाई. * * टीपः * ही…
तपशील पहा →
तंत्रज्ञान विकास आणि प्रसारासाठी ज्ञानाची उपलब्धता (ए2के +)-अभ्यास
* * पाठबळ खालील खर्चाच्या बाबींसाठी असेलः * * 1. मनुष्यबळ. 1. नेटवर्किंग, सर्वेक्षण, भागधारकांच्या बैठका, तज्ञ, संसाधन व्यक्ती इत्यादींसाठी प्रवास; (प्रकल्पांतर्गत आंतरराष्ट्रीय…
तपशील पहा →
आगाऊ अधिकृतता (एए)
1. निर्यातीसाठीच्या गुंतवणुकीला जेथे लागू असेल तेथे मूलभूत सीमाशुल्क, अतिरिक्त सीमाशुल्क, शैक्षणिक उपकर, डंपिंगविरोधी शुल्क, सुरक्षा शुल्क आणि संक्रमण उत्पादन विशिष्ट सुरक्षा…
तपशील पहा →