चंद्रपूर : विदर्भाच्या ग्रामीण रंगभूमीची ओळख असलेल्या झाडीपट्टी भागात यंदाचा नाट्य हंगाम भाऊबीजेपासून सुरू होत आहे. ‘नमन नटवरा’च्या नांदीने हंगामाला प्रारंभ होईल आणि होळीपर्यंत गावोगावी नाटकाचे मंच सजणार आहेत.
या भागात सुमारे ५० नाट्यसंस्था कार्यरत आहेत. एका नाट्यप्रयोगासाठी संस्था सामान्यतः ६५ ते ७० हजार रुपये मानधन घेते. एका नाटकात साधारणतः १२ ते १५ कलाकार भूमिका करतात. या हिशोबाने भाऊबीजेपासून होळीपर्यंत सुमारे ३ हजार प्रयोग होतील आणि त्यातून जवळपास १०० कोटी रुपयांची आर्थिक उलाढाल होईल, असा अंदाज या व्यवसायातील मंडळी व्यक्त करत आहेत. अधिकृत आकडेवारी प्रसिद्ध झालेली नाही.
हा हंगाम केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित नाही. हजारो कलाकार, तंत्रज्ञ आणि छोटे व्यावसायिक यांच्या उपजीविकेचा आधार या तीन-चार महिन्यांत उभा राहतो. नेपथ्य, प्रकाशयोजना, वाहतूक, जेवण आणि राहण्याची व्यवस्था अशा अनेक छोट्या व्यवसायांना या काळात काम मिळते.
झाडीपट्टीची रंगभूमी ही व्यावसायिक मुंबई-पुणे परंपरेपेक्षा वेगळी आहे. इथे प्रेक्षक गावातले असतात, मंडप उभारला जातो आणि नाटक रात्रभर चालते. स्थानिक विषय, लोकजीवनातील प्रसंग आणि संगीत यांचे मिश्रण या नाटकांची खासियत मानली जाते.
गेल्या काही वर्षांत या भागातील नाट्यसंस्थांना नव्या पिढीचे कलाकार मिळत आहेत. मात्र मानधन वाढलेले नाही आणि खर्च वाढला आहे, अशी खंत संस्थाचालक व्यक्त करतात.
महाराष्ट्राच्या व्यावसायिक रंगभूमीवर मराठी नाटकांची गर्दी वाढली असताना, ग्रामीण भागातील हा हंगाम स्वतंत्र अर्थव्यवस्था उभा करतो. हंगामाची तयारी दिवाळीपासूनच सुरू होते. नाट्यसंस्था नवीन नाटकांची तालीम करत आहेत आणि मंडप, वाहतूक व कर्मचाऱ्यांची व्यवस्था आधीच ठरवली जाते. गेल्या काही वर्षांत या भागातील संस्थांना नव्या पिढीचे कलाकार मिळत असले, तरी मानधन वाढलेले नाही, अशी खंत संस्थाचालक व्यक्त करतात.
भाऊबीजेनंतर पहिला प्रयोग कुठे होईल आणि किती गावांत मंच उभे राहतील, यावर या हंगामाची सुरुवात ठरेल.