बंगळुरू : देशाच्या अंतराळ नियामक व प्रोत्साहक संस्थेने — इंडियन नॅशनल स्पेस प्रोमोशन अँड ऑथरायझेशन सेंटर (इन-स्पेस) — अंतराळ तंत्रज्ञानात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर वाढवण्यासाठी सहा खाजगी कंपन्यांची बीज अनुदानासाठी निवड केली आहे. प्रत्येक निवडलेल्या कंपनीला एक कोटी रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकते.
फेब्रुवारी 2026 मध्ये इन-स्पेसच्या बीज निधी योजनेअंतर्गत जाहीर झालेल्या या कार्यक्रमाचा एकूण परिव्यय 6 कोटी रुपयांपर्यंत आहे. स्टार्टअप्स व सूक्ष्म, लघु उद्योगांना अंतराळासाठी एआय-आधारित उपाय विकसित करण्यास मदत करणे हा त्याचा उद्देश आहे.
निवडलेले प्रकल्प अंतराळातील सर्वात कठीण समस्यांना हात घालतात — अचूक उतरण, अंतराळ परिस्थितीची जाणीव, कचरा शोध, उपग्रह सेवा व इंधनभरणा, स्वयंचलित लक्ष्य ओळख आणि अंतराळयानाचे स्वायत्त संचालन. अग्निकुल कॉसमॉस अचूक उतरणासाठी दृश्यावर आधारित टर्मिनल नेव्हिगेशन मॉड्यूल विकसित करणार आहे. दिगंतराने एजंटिक आरएसओ इव्हॅल्युएशन सूट (एरेस) सादर केला आहे. ईओएन स्पेस लॅब्स एफपीजीए-आधारित एज एआय वापरून बुद्धिमान ऑप्टिकल पेलोड बनवणार आहे, ज्याचा उद्देश वास्तववेळी अंतराळ परिस्थितीची जाणीव व कचरा शोधणे हा आहे.
ऑर्बिटएड एरोस्पेस कक्षेतील सेवा व इंधनभरणासाठी मशीन लर्निंगवर आधारित पोझ अंदाजन अल्गोरिदमवर काम करणार आहे. दुसऱ्या अंतराळयानाजवळ जाताना, डॉकिंग करताना किंवा त्याची सेवा करताना सापेक्ष स्थिती व दिशा ओळखणे यासाठी आवश्यक असते. ऑम्निप्रेझेंट रोबोट टेक्नॉलॉजीज स्वयंचलित लक्ष्य ओळखीचा प्रकल्प हाताळणार असून त्याचा वापर संरक्षण व डॉकिंगमध्ये होऊ शकतो. टेकमीटूस्पेस अॅटिट्यूड डिटर्मिनेशन अँड कंट्रोल सिस्टम्स (एडीसीएस) चे एआय-आधारित आधुनिकीकरण करणार आहे.
सहा अनुदानित कंपन्यांव्यतिरिक्त फूको प्रा. लि. व आकाशवेदा टेक्नॉलॉजीज यांची मार्गदर्शन व तांत्रिक सहाय्यासाठी निवड झाली आहे. फूको स्वायत्त टक्कर टाळण्याच्या प्रणालीवर, तर आकाशवेदा जहाजावरील व जमिनीवरील कामकाजाच्या एआय-आधारित व्यवस्थापनावर काम करणार आहे. या दोघांना इन-स्पेस व इस्रोच्या सुविधांमध्ये तंत्रज्ञानाची पडताळणी करण्याची संधी मिळेल आणि अंतराळ विभागाकडून तंत्रज्ञान हस्तांतरणाचाही विचार होईल.
अंतराळ अर्थव्यवस्था 8.4 अब्ज डॉलरवरून 44 अब्ज डॉलरपर्यंत नेण्याचे लक्ष्य असल्याचे इन-स्पेसच्या अधिकाऱ्यांनी यापूर्वी सांगितले होते.