मुख्य मजकुराकडे जा
मुख्यमंत्रीमुख्यमंत्री
तंत्रज्ञान

एआय डेटा सेंटर अवकाशात पाठवण्यासाठी गुगलची ब्लू ओरिजिनसोबत जोडी; पहिले प्रक्षेपण २०२९ मध्ये

गुगल आपली एआय कॉम्प्युटिंग उपग्रहं ब्लू ओरिजिनच्या रॉकेटने अवकाशात पाठवणार आहे. न्यू ग्लेन रॉकेट टेन्सर प्रोसेसिंग युनिट बसवलेली उपग्रहं सूर्य-समकालिक कक्षेत नेईल. प्रकल्प सनकॅचरअंतर्गत हे प्रक्षेपण २०२९ च्या सुरुवातीला होणार आहे.

· · १ मिनिटाचे वाचन

नवी दिल्ली : गुगल आपली कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित संगणकीय क्षमता अवकाशात नेण्यासाठी जेफ बेझोस यांच्या ब्लू ओरिजिनसोबत हातमिळवणी करणार आहे. दोन्ही कंपन्यांनी गुरुवारी जाहीर केलं की २०२९ च्या सुरुवातीला गुगल आपली एआय उपग्रहं ब्लू ओरिजिनच्या रॉकेटने अवकाशात पाठवणार आहे.

ब्लू ओरिजिनचं न्यू ग्लेन रॉकेट गुगलच्या टेन्सर प्रोसेसिंग युनिट्स (टीपीयू) बसवलेली अनेक उपग्रहं सूर्य-समकालिक कक्षेत नेईल. हा प्रयोग गुगलच्या 'प्रोजेक्ट सनकॅचर'चा भाग आहे.

या प्रकल्पामागील प्रश्न सरळ आहे — सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या उपग्रहांचं जाळं पृथ्वीभोवती उभं करून त्यावर एआय प्रणाली चालवता येते का, हे गुगल तपासत आहे.

पृथ्वीवरील डेटा सेंटर्सना वीज आणि थंडाव्यासाठी मोठी गुंतवणूक लागते. अवकाशात सौरऊर्जा सतत उपलब्ध असल्याने आणि थंडाव्याची गरज कमी असल्याने हा पर्याय आकर्षक वाटतो.

अडचणीही मोठ्या आहेत. उपग्रहांमधील दुवा टिकवणे, कक्षेत दुरुस्ती करणे आणि प्रक्षेपणाचा खर्च — या तीन्ही आघाड्यांवर तंत्रज्ञान अजून प्रायोगिक टप्प्यात आहे.

गुगलने यापूर्वी या दिशेने केलेल्या संशोधनात उपग्रहांमधील प्रकाश-आधारित दुव्यांची चाचणी घेतली आहे. नव्या टप्प्यात प्रत्यक्ष संगणकीय भार वाहून नेणारी उपग्रहं कक्षेत पाठवली जाणार आहेत.

ब्लू ओरिजिनचं न्यू ग्लेन हे पुनर्वापरयोग्य रॉकेट असून मोठ्या प्रमाणात उपग्रह पाठवण्यासाठी त्याचा वापर केला जातो. अवकाशातील डेटा सेंटरच्या कल्पनेला प्रक्षेपण क्षमता आणि खर्च या दोन्हींचा आधार लागतो.

भारतातही या दिशेने प्रयत्न सुरू आहेत. काही भारतीय कंपन्यांनी प्रक्षेपकाच्या वरच्या टप्प्याचा उपग्रह म्हणून वापर करून तिथे संगणकीय क्षमता बसवण्याची योजना जाहीर केली आहे.

अवकाशातील डेटा सेंटरची व्यापारी व्यवहार्यता अजून सिद्ध झालेली नाही. २०२९ मधील प्रक्षेपणानंतर मिळणाऱ्या निष्कर्षांवर या कल्पनेचं भवितव्य अवलंबून असेल.

सूर्य-समकालिक कक्षेत उपग्रह पृथ्वीच्या एका बाजूने सतत सूर्यप्रकाशात राहतात; त्यामुळे सौरऊर्जेचा पुरवठा खंडित होत नाही, हा या कल्पनेचा आधार आहे.

पृथ्वीवरील डेटा सेंटरपेक्षा खर्च कमी होईल का, हे मात्र प्रक्षेपणानंतरच स्पष्ट होईल.