औद्योगिक संशोधन आणि विकास प्रोत्साहन कार्यक्रमः अंतर्गत संशोधन आणि विकास घटकांना मान्यता

वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन विभाग (डी. एस. आय. आर.) कॉर्पोरेट उद्योगाने स्थापन केलेल्या अंतर्गत संशोधन आणि विकास युनिट्सना मान्यता आणि नोंदणी देण्याच्या उद्देशाने अंतर्गत संशोधन आणि विकास युनिट्सची मान्यता नावाची योजना चालवत आहे. नवीन तंत्रज्ञानाचा विकास, रचना आणि अभियांत्रिकी, प्रक्रिया/उत्पादन/रचना सुधारणा, विश्लेषणाच्या नवीन पद्धतींचा विकास आणि चाचणी, भांडवली उपकरणे, साहित्य आणि ऊर्जा, प्रदूषण नियंत्रण, सांडपाण्यावर प्रक्रिया आणि कचरा उत्पादनांचा पुनर्वापर किंवा संशोधनाच्या इतर कोणत्याही क्षेत्रासारख्या संसाधनांच्या वापरातील वाढीव कार्यक्षमतेसाठी संशोधन यासारख्या कंपनीच्या व्यवसायाशी संबंधित नाविन्यपूर्ण संशोधन आणि विकास उपक्रमांमध्ये अंतर्गत संशोधन आणि विकास घटक गुंतलेले असणे अपेक्षित आहे. कॉर्पोरेट कंपन्या, वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन संस्था (एस. आय. आर. ओ.) यांनी स्थापन केलेल्या अंतर्गत संशोधन आणि विकास संस्थांना मान्यता देण्यासाठी आणि रुग्णालयांव्यतिरिक्त विद्यापीठे, आय. आय. टी., आय. आय. एस. सी. आणि प्रादेशिक अभियांत्रिकी महाविद्यालये (आर. ई. सी.) यासारख्या सार्वजनिक अनुदानीत संशोधन संस्थांची नोंदणी करण्यासाठी डी. एस. आय. आर. हा नोडल विभाग आहे.

भारत सरकारने वेळोवेळी उद्योगांद्वारे संशोधन आणि विकासासाठी अनेक वित्तीय प्रोत्साहनांची घोषणा केली आहे आणि यापैकी अनेक प्रोत्साहनांची अंमलबजावणी डी. एस. आय. आर. द्वारे केली जाते. डी. एस. आय. आर. ने मान्यता दिलेले अंतर्गत संशोधन आणि विकास घटक केवळ या प्रोत्साहनांसाठी (जिथे लागू असेल तिथे) पात्र नाहीत, तर डी. एस. टी., डी. बी. टी., देवता, एम. ओ. ई. एफ., एम. एन. आर. ई., एम. ओ. एफ. पी. आय., सी. एस. आय. आर., आय. सी. एम. आर., आय. सी. ए. आर., टी. डी. बी. यासारख्या इतर सरकारी विभाग आणि संस्थांकडून संशोधन आणि विकासासाठी निधी प्राप्त करण्यासाठी देखील पात्र आहेत, जिथे डी. एस. आय. आर. द्वारे अंतर्गत संशोधन आणि विकास केंद्राला मान्यता देणे आवश्यक आहे.

• • कॉर्पोरेट उद्योगांसाठी * * 1. अर्जदार कंपनी कायदा, 1956 किंवा 2013 अंतर्गत नोंदणीकृत कंपनी असावी. 1. स्थापनेनंतर तीन आर्थिक वर्षे पूर्ण झाल्यानंतरच कंपनी विचारार्थ पात्र ठरेल. 1. व्यवसाय टिकवून ठेवण्यासाठी अर्जदाराकडे किमान गेल्या दोन वर्षांपासून उत्पन्नाचा नियमित स्रोत असावा आणि हे अर्जात तपशीलवार सांगणे आवश्यक आहे. 1. त्यांच्या अंतर्गत संशोधन आणि विकास उद्योगांसाठी मान्यता मिळवू इच्छिणाऱ्या कंपन्यांनी उत्पादन किंवा उत्पादन किंवा तांत्रिक सेवा प्रदान करण्यात गुंतलेले असावे. 1. करार संशोधनात पूर्णपणे गुंतलेल्या कंपन्या देखील विचारासाठी पात्र आहेत, परंतु संशोधन उपक्रमांसाठी स्वतंत्र पायाभूत सुविधा उपलब्ध असतील. जे सध्या केवळ संशोधनात गुंतलेले आहेत परंतु नंतरच्या तारखेला उत्पादन सुरू करण्याची योजना आहे, जर क्षमता असेल तर ते देखील मान्यतेसाठी विचारात घेतले जाऊ शकतात. 1. संशोधन आणि विकास विभाग निवासी भागात नसावेत परंतु संबंधित केंद्र/राज्य सरकारने अधिकृत केलेल्या परिसरात कार्यरत असावेत. (अशा अधिकृततेचा पुरावा सादर करणे आवश्यक आहे). 1. संशोधन उपक्रमांसाठी स्वतंत्र पायाभूत सुविधा आणि पुरेसे तांत्रिकदृष्ट्या पात्र मनुष्यबळ उपलब्ध असले पाहिजे (संशोधन आणि विकास उपक्रमांसाठी किमान क्षेत्र किमान 1000 चौरस किमी असावे. फुट.). 1. अर्ज करताना, संशोधन आणि विकास एकक कार्यरत असले पाहिजेत आणि त्यात नाविन्यपूर्ण उत्पादने आणि/किंवा तंत्रज्ञानाच्या विकासासाठी सु-परिभाषित, कालबद्ध संशोधन आणि विकास कार्यक्रम असावेत. बायोटेक स्टार्ट-अप्ससाठी * * 1. अर्जदार ही आयपी आणि त्यातून महसूल निर्माण करण्याच्या संधीसह उच्च दर्जाचे संशोधन करणारी बायोटेक स्टार्ट-अप कंपनी असावी. 1. स्टार्ट-अपकडे योग्य संशोधन आणि विकास मनुष्यबळ आणि मूलभूत किमान संशोधन आणि विकास पायाभूत सुविधा असणे आवश्यक आहे. 1. कंपनीकडे नाविन्यपूर्ण आणि अलीकडील प्रगत तंत्रज्ञान, एक स्पष्ट व्यवसाय मॉडेल आणि शाश्वततेसाठी निधीचे स्रोत यावर आधारित संशोधन उद्दिष्टे केंद्रित असली पाहिजेत. 1. कंपनीने सहयोग, करार, सामंजस्य करार इत्यादींची कागदपत्रे/तपशील सादर करावेत. इन्क्युबेटर सेंटर किंवा टेक्नॉलॉजी पार्कसह. 1. कंपनीने भारत सरकारच्या निधीसाठी सादर केलेल्या/मंजूर केलेल्या जैवतंत्रज्ञान-आधारित प्रकल्प प्रस्तावांची यादी सादर करावी. मान्यतेसाठीचे इतर निकष * * 1. कंपनीने दीर्घकालीन आर अँड डी धोरण स्पष्ट केले पाहिजे जे अंतर्गत आर अँड डी युनिटमध्ये ठळकपणे प्रदर्शित केले गेले पाहिजे. 1. संशोधन आणि विकास उपक्रम हे उत्पादन आणि गुणवत्ता नियंत्रण यासारख्या कंपनीच्या नियमित क्रियाकलापांपासून वेगळे असले पाहिजेत. संशोधन आणि विकास कार्य करण्यासाठी घटकांना स्वतंत्र आणि ओळखण्यायोग्य पायाभूत सुविधा असणे आवश्यक आहे. 1. अंतर्गत संशोधन आणि विकास एकक हे कारखान्याच्या आवाराबाहेर असणे श्रेयस्कर आहे, किंवा ते कारखान्याच्या आवारात वेगळ्या इमारतीत असू शकते किंवा ते वेगळ्या मजल्यावर असू शकते. छोट्या कंपन्यांच्या बाबतीत, आर अँड डी युनिट वेगळ्या खोलीत किंवा परिसरात असू शकते. संशोधन आणि विकास उपक्रमांचे उत्पादन/गुणवत्ता नियंत्रण उपक्रमांपासून स्पष्टपणे सीमांकन केले पाहिजे. 1. संशोधन आणि विकास केंद्रांमध्ये सुस्पष्ट, कालबद्ध संशोधन आणि विकास कार्यक्रम असावेत. युनिटने दस्तऐवजीकरणाच्या स्वरूपात त्याच्या संशोधन आणि विकास उपक्रमांची योग्य नोंद ठेवली पाहिजे. 1. युनिट्समध्ये केवळ संशोधन आणि विकासात गुंतलेले पात्र कर्मचारी असावेत आणि कंपनीचे नेतृत्व पूर्णवेळ पात्र आणि अनुभवी संशोधन आणि विकास व्यक्तीद्वारे केले गेले पाहिजे ज्यांना कंपनीच्या आकारानुसार मुख्य कार्यकारी अधिकारी किंवा संचालक मंडळाशी थेट संपर्क साधता येईल. आर अँड डी मनुष्यबळाची संख्या कंपनीच्या एस अँड टी मनुष्यबळाच्या आकारानुसार असावी. संशोधन आणि विकास संस्थांनी सर्व संशोधन आणि विकास खर्चाची स्वतंत्र खाती ठेवली पाहिजेत. 1. जेव्हा खर्च केला जातो तेव्हा खर्च नोंदवला पाहिजे आणि वाटप केला जाऊ नये. कंपनीने कंपनीच्या वार्षिक अहवालात आणि खात्यांच्या विवरणपत्रात संशोधन आणि विकास खर्च (भांडवल आणि महसूल दोन्ही) वेगळ्या वेळापत्रकात प्रतिबिंबित केला पाहिजे. संशोधन आणि विकासावर झालेला खर्च कंपनीच्या आर्थिक आकारमानानुसार असावा.

Online

पायरी 1: त्यांच्या अंतर्गत आर अँड डी युनिट्ससाठी मान्यता मिळवू इच्छिणाऱ्या कंपन्यांनी डी. एस. आय. आर. कडे [डी. एस. आय. आर. संकेतस्थळ] (www.dsir.gov.inwww.dsir.gov.in) द्वारे किंवा [पोर्टल] (http://dsir.csir.res.in/DSIRPrograms/Login/Default.aspx) द्वारे ऑनलाईन अर्ज करावा. पायरी 2: ऑनलाईन अर्ज यशस्वीरित्या सादर केल्यानंतर, कंपन्यांनी कव्हर लेटर, पूर्णपणे भरलेला अर्ज (व्यवस्थापकीय संचालक/मंडळातील कोणत्याही संचालकांनी स्वाक्षरी केलेला) आणि डॉ. पी. के. यांच्या ईमेलवर पी. डी. एफ. स्वरूपात (20 एम. बी. पेक्षा कमी एकाच जोडणीत) आवश्यक परिशिष्टे सादर करणे आवश्यक आहे. दत्ता, शास्त्रज्ञ 'जी' आणि प्रमुख आर. डी. आय., डी. एस. आय. आर. ([email protected]) टीप 1: * * अशी माहिती देण्यात आली आहे की, ज्या कंपन्यांना त्यांच्या अंतर्गत आर. अँड. डी. युनिटसाठी डी. एस. आय. आर. अंतर्गत आर. अँड. डी. मान्यतेसाठी अर्ज करायचा आहे, त्यांना अर्जाची हार्ड कॉपी डी. एस. आय. आर. कडे सादर करण्याची आवश्यकता नाही. * * टीप 2: * * सॉफ्टवेअरशी संबंधित कोणत्याही समस्यांसाठी कृपया [email protected] वर लिहा किंवा वरच्या उजव्या कोपऱ्यातील ग्राहक समर्थनावर क्लिक करा.

1. कंपनीच्या एम. डी./पूर्णवेळ संचालकांनी स्वाक्षरी केलेले एक ई-अर्ज (प्रणालीद्वारे तयार केलेले. पी. डी. एफ.) पूर्ण करा.
2. एक वॉक-इन सी. डी. ज्यामध्ये कॉर्पोरेट सादरीकरण, संशोधन आणि विकास विभाग आणि त्याच्या क्रियाकलापांचा समावेश असलेले सादरीकरण असते.
3. कंपनीचा नवीनतम वार्षिक अहवाल.
4. सध्या सुरू असलेल्या आणि प्रस्तावित संशोधन उपक्रमांवर प्रकाश टाकणाऱ्या संशोधन आणि विकास विभागाच्या संशोधन आणि विकास उपक्रमांची नोंद आणि मागील कामगिरी/पूर्ण झालेल्या संशोधन प्रकल्पांचा तपशील.
5. भूतकाळातील काही प्रमुख कामगिरी आणि चालू आणि भविष्यातील प्रकल्पांवर एक संक्षिप्त लेख.
6. पात्रता आणि पदनामासह संशोधन आणि विकास विभागात काम करणाऱ्या वैज्ञानिक कर्मचाऱ्यांचा तपशील.
7. स्थापनेची तारीख आणि सर्व प्रमुख सुविधांचे मूल्य सांगणाऱ्या संशोधनासाठी उपलब्ध असलेल्या पायाभूत सुविधांचा तपशील.
8. प्रकल्प/उत्पादन युनिटच्या तुलनेत संशोधन आणि विकास युनिटचे मांडणी रेखाचित्र.
9. कंपनीच्या निवेदनपत्राची आणि संघटनेच्या कलमांची प्रत (नव्याने स्थापन झालेल्या कंपन्यांच्या बाबतीत).

टीपःऑनलाईन अर्जांची सर्व संलग्नक केवळ. पी. डी. एफ. फाइल स्वरूपात असणे आवश्यक आहे.