समूह विकास योजना
योजनेविषयी
गुजरात सरकारच्या उद्योग आणि खाण विभागाने 'आयडी1' मध्ये सुरू केलेल्या 'क्लस्टर डेव्हलपमेंट स्कीम' चा उद्देश हातमाग आणि हस्तकला क्षेत्रातील कारागिरांची उत्पादकता आणि स्पर्धात्मकता क्लस्टर-आधारित विकास दृष्टिकोनातून वाढवणे, सूक्ष्म आणि लघु उद्योगांना भेडसावणाऱ्या तंत्रज्ञानाची सुधारणा, कौशल्ये, गुणवत्ता, बाजारपेठेतील प्रवेश आणि भांडवलाची उपलब्धता यासारख्या सामान्य समस्यांकडे लक्ष देणे हा आहे. एकाच ठिकाणी काम करणाऱ्या आणि वस्तूंचे उत्पादन करणाऱ्या किमान 25 किंवा त्याहून अधिक कारागिरांच्या समूहांना निदान सर्वेक्षण, रचना विकास, प्रशिक्षण, सामायिक सुविधा केंद्र, मार्जिन मनी, व्यवस्थापकीय अनुदान, प्रसिद्धी, निर्यात आणि विपणन सुविधा यासारखी विविध प्रकारची मदत ही योजना पुरवते. अर्जदार किमान 25 कारागिरांच्या समूहाचा भाग असावा आणि गुजरात राज्यातील हातमाग आणि हस्तकला उपक्रमांमध्ये गुंतलेला असावा. ही योजना कुटीर आयुक्तालयांतर्गत काम करणारी मंडळे आणि महामंडळे आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी इत्यादी नामांकित संस्थांद्वारे राबवली जाते. <बीआर>
लाभ
- पुरविलेल्या मदतीचे प्रकार * - * निदानात्मक सर्वेक्षणः * * समूहांच्या गरजा आणि संभाव्यतेचे मूल्यांकन आणि विश्लेषण. * * रचना विकासः * * उत्पादनाची रचना आणि नवनिर्मितीसाठी पाठबळ. * * प्रशिक्षणः * * कारागिरांसाठी कौशल्य विकास आणि क्षमता निर्मिती कार्यक्रम. * * सामायिक सुविधा केंद्रः * * सामायिक पायाभूत सुविधा आणि सुविधांची स्थापना. * * मार्जिन मनीः * * कार्यरत भांडवलाच्या आवश्यकतांसाठी आर्थिक सहाय्य. * * व्यवस्थापकीय अनुदानः * * व्यवस्थापन आणि प्रशासकीय खर्चासाठी पाठबळ. * * * प्रसिद्धीः * * समूह उत्पादनांसाठी विपणन आणि प्रचार समर्थन. * * * निर्यात सहाय्यः * * आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत प्रवेशासाठी पाठबळ. * * * विपणन सुविधाः * * * देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय विपणन सहाय्य. प्राप्ती/सातत्य राखण्याच्या अटी * *-समूहाने किमान 25 कारागीर एकाच ठिकाणी काम करणे आणि वस्तूंचे उत्पादन करणे आवश्यक आहे. - लाभार्थ्यांनी हातमाग आणि हस्तकला उपक्रमांमध्ये गुंतलेले राहिले पाहिजे. योजनेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे आणि नियतकालिक अहवाल आवश्यकतांचे पालन करणे. अनिवार्यतेनुसार प्रशिक्षण कार्यक्रम आणि कौशल्य विकास उपक्रमांमध्ये सहभाग. <बीआर>
पात्रता
अर्जदार हा किमान 25 किंवा त्याहून अधिक कारागीर असलेल्या समूहाचा भाग असणे आवश्यक आहे जे एकाच ठिकाणी काम करतात आणि वस्तू तयार करतात.-अर्जदार हातमाग आणि हस्तकला क्षेत्रातील उपक्रमांमध्ये गुंतलेला असावा.-अर्जदार गुजरातमध्ये सामान्य किंवा नियुक्त ठिकाणी काम करत असावा आणि वस्तूंचे उत्पादन करत असावा.-अर्जदार हातमाग आणि हस्तकला क्षेत्रातील कारागीर-आधारित उपक्रमांमध्ये सहभागी असावा.-अर्जदार सूक्ष्म किंवा लघु उद्योग म्हणून वर्गीकृत असावा.-अर्जदार सामूहिक समूह उपक्रमांमध्ये सहभागी होण्यास तयार असावा
अर्ज कसा करावा
Offline
पायरी 1: क्लस्टरच्या प्रतिनिधीने खालीलपैकी एका अंमलबजावणी संस्थेशी संपर्क साधावा आणि नियुक्त कर्मचार्यांकडून अर्जाच्या विहित स्वरूपाच्या हार्ड कॉपीची विनंती करावी. - कॉटेज कमिशनरेट अंतर्गत काम करणारी मंडळे आणि महामंडळे-नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन-नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी-सृजन, सहज, आयसीसीईडी आणि फ्रीलान्स डिझायनर्स-गुजरात महिला खादी राष्ट्रीय ग्रामीण ट्रस्ट (नोडल एजन्सी) * * पायरी 2: * * अर्जामध्ये सर्व अनिवार्य पदे भरा आणि सर्व अनिवार्य कागदपत्रांच्या प्रती संलग्न करा (आवश्यक असल्यास स्वप्रमाणन). पायरी 3: आवश्यक असलेल्या विशिष्ट मदतीसाठी (निदान सर्वेक्षण, प्रशिक्षण, सामायिक सुविधा केंद्र इ.) अर्ज सादर करा. पायरी 4: ज्या संबंधित अधिकाऱ्याकडे अर्ज सादर करण्यात आला आहे, त्यांच्याकडून पावती किंवा पावतीची विनंती करा. पावतीमध्ये सादर करण्याची तारीख आणि वेळ आणि एक अद्वितीय ओळख क्रमांक (लागू असल्यास) यासारखे आवश्यक तपशील आहेत याची खात्री करा. अर्जानंतरच्या प्रक्रिया * * * * पायरी 1: * * अंमलबजावणी करणारी संस्था निदान सर्वेक्षण आणि क्षेत्रीय भेटींद्वारे विनंती केलेल्या मदतीसाठी क्लस्टरच्या गरजा, क्षमता आणि पात्रतेचे मूल्यांकन करेल. पायरी 2: मंजुरी मिळाल्यावर, अंमलबजावणी करणारी संस्था मंजूर प्रकल्प योजना आणि योजनेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार मंजूर सहाय्य आणि सहाय्य सेवा प्रदान करेल. समूह विकासासाठी मदतीचा योग्य वापर आणि इच्छित परिणामांची प्राप्ती सुनिश्चित करण्यासाठी नियमित देखरेख आणि मूल्यांकन केले जाईल
आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज करण्याच्या टप्प्यात
- क्लस्टर निर्मिती प्रमाणपत्र
- सहभागी कारागिरांची यादी (किमान 25)
- ओळख पुरावा (आधार कार्ड/मतदार ओळखपत्र/पारपत्र)
- पत्त्याचा पुरावा
- व्यवसाय नोंदणी प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
- बँक खात्याचा तपशील (पासबुकची प्रत/रद्द केलेला धनादेश)
- प्रकल्प प्रस्ताव (विशिष्ट मदतीसाठी)
- सूक्ष्म लघु मध्यम उद्योग नोंदणी प्रमाणपत्र
पडताळणी टप्प्यासाठी
- निर्मितीचा पुरावा (उत्पादनाचे नमुने/छायाचित्रे)
- सुविधेचा तपशील (कार्यशाळा/उत्पादन क्षेत्र दस्तऐवजीकरण)
- कौशल्य प्रमाणपत्रे (उपलब्ध असल्यास)
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- या विकास कार्यक्रमांतर्गत मदतीसाठी पात्र ठरणारा समूह तयार करण्यासाठी किमान किती कारागीर आवश्यक आहेत?
मदतीसाठी पात्र होण्यासाठी समूहात किमान 25 किंवा त्याहून अधिक कारागीर असणे आवश्यक आहे जे एकाच ठिकाणी काम करतात आणि वस्तूंचे उत्पादन करतात.
- वैयक्तिक हातमाग कामगार या मदतीसाठी अर्ज करू शकतात का किंवा लाभांसाठी पात्र होण्यासाठी आपण गटाचा भाग असणे आवश्यक आहे का?
एकाच ठिकाणी किमान 25 कारागीर एकत्र काम करत असलेल्या समूहाचा तुम्ही भाग असणे आवश्यक आहे; या योजनेअंतर्गत वैयक्तिक अर्ज स्वीकारले जात नाहीत.
- कारागीर समुदायांसाठीच्या या विकास कार्यक्रमांतर्गत पात्र समूहांना कोणत्या प्रकारचे आर्थिक आणि बिगर-आर्थिक सहाय्य उपलब्ध आहे?
ही योजना निदान सर्वेक्षण, रचना विकास, प्रशिक्षण, सामायिक सुविधा केंद्र, मार्जिन मनी, व्यवस्थापकीय अनुदान, प्रसिद्धी, निर्यात सहाय्य आणि विपणन सुविधा सहाय्य प्रदान करते.
- मी अर्ज कुठे मिळवू शकतो आणि या समूह विकास उपक्रमांतर्गत सहाय्य प्रदान करण्यासाठी कोणत्या संस्था अधिकृत आहेत?
तुम्ही कॉटेज कमिशनरेट, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाइन, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी, सृजन, सहज, आय. सी. सी. ई. डी., फ्रीलान्स डिझायनर्स किंवा गुजरात महिला खादी राष्ट्रीय ग्रामीण ट्रस्ट अंतर्गत असलेल्या मंडळे आणि महामंडळांशी संपर्क साधू शकता.
- या हातमाग आणि हस्तकला समूह कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी माझ्या उद्योगाने कोणत्या व्यवसाय वर्गीकरणाच्या आवश्यकता पूर्ण केल्या पाहिजेत?
तुमचा उद्योग सूक्ष्म किंवा लघु उद्योग म्हणून वर्गीकृत केला गेला पाहिजे आणि हातमाग आणि हस्तकला क्षेत्रातील कारागीर-आधारित उपक्रमांमध्ये गुंतलेला असावा.
- आपल्या समूहात एकत्रितपणे काम करणाऱ्या कारागिरांची आवश्यक संख्या आहे हे दाखवण्यासाठी मला कोणता पुरावा द्यावा लागेल?
दस्तऐवजीकरणाच्या आवश्यकतांचा भाग म्हणून तुम्हाला समूह निर्मिती प्रमाणपत्र आणि किमान 25 सदस्यांसह सहभागी कारागिरांची यादी सादर करणे आवश्यक आहे.
- गुजरातमधील हातमाग आणि हस्तकला क्षेत्रातील कारागिरांना मदत करण्यासाठी हा समूह विकास कार्यक्रम किती काळापासून उपलब्ध आहे?
कारागीर समूहांची उत्पादकता आणि स्पर्धात्मकता वाढवण्यासाठी गुजरात सरकारच्या उद्योग आणि खाण विभागाने 2003-04 मध्ये ही योजना सुरू केली होती.
- पडताळणी प्रक्रियेदरम्यान आमच्या उत्पादन उपक्रम आणि कार्यशाळेच्या सुविधांबाबत मला कोणते विशिष्ट दस्तऐवज प्रदान करावे लागतील?
पडताळणीदरम्यान, तुम्ही तुमच्या क्लस्टरच्या क्रियाकलापांचे प्रात्यक्षिक दाखवण्यासाठी उत्पादन नमुने/छायाचित्रे आणि कार्यशाळा/उत्पादन क्षेत्र दस्तऐवजीकरणासह सुविधेच्या तपशीलांद्वारे उत्पादन पुरावा प्रदान करणे आवश्यक आहे.
- गुजरातमध्ये वेगवेगळ्या ठिकाणी काम करणाऱ्या कारागिरांनी एकत्रितपणे एक समूह तयार करू शकतो का, की आपण सर्वांनी एकाच ठिकाणी काम केले पाहिजे?
सर्व समूह सदस्यांनी एकाच ठिकाणी किंवा समान ठिकाणी काम केले पाहिजे आणि वस्तूंचे उत्पादन केले पाहिजे; भौगोलिकदृष्ट्या विखुरलेले कारागीर पात्रता समूह तयार करू शकत नाहीत.
- सामान्य सुविधा केंद्र किंवा प्रशिक्षण कार्यक्रमांसारख्या विशिष्ट प्रकारच्या सहाय्यासाठी अर्ज करताना कोणत्या प्रकारच्या प्रकल्प प्रस्ताव दस्तऐवजीकरणाची आवश्यकता असते?
समूह विकास समर्थनाचा वापर करण्यासाठी तुमच्या गरजा आणि योजनांचा तपशील देत, विनंती केलेल्या विशिष्ट मदतीसाठी तुम्हाला प्रकल्प प्रस्ताव सादर करावा लागेल.
- समूहातील सर्व सदस्य एकाच प्रकारच्या हातमाग किंवा हस्तकला उपक्रमांमध्ये सहभागी असले पाहिजेत की आपल्या गटामध्ये वेगवेगळी वैशिष्ट्ये असू शकतात?
या योजनेत हातमाग आणि हस्तकला या दोन्ही उपक्रमांचा समावेश आहे, त्यामुळे समूह सदस्यांची किमान 25 कारागिरांची आवश्यकता कायम ठेवत या क्षेत्रांमध्ये वेगवेगळी वैशिष्ट्ये असू शकतात.
- कार्यक्रमाच्या संपूर्ण कालावधीत लाभ मिळवणे सुरू ठेवण्यासाठी आपल्या समूहाने चालू असलेल्या कोणत्या जबाबदाऱ्या आणि अनुपालनाच्या आवश्यकता पूर्ण केल्या पाहिजेत?
तुम्ही किमान 25 कारागीर राखले पाहिजेत, हातमाग आणि हस्तकला उपक्रम सुरू ठेवले पाहिजेत, योजनेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन केले पाहिजे, अनिवार्य प्रशिक्षण कार्यक्रमांमध्ये भाग घेतला पाहिजे आणि नियतकालिक अहवाल सादर केले पाहिजेत.
- सादर केल्यानंतर अर्जांवर प्रक्रिया कशी केली जाते आणि मंजुरी किंवा नकार सूचना प्राप्त करण्यासाठी ठराविक कालमर्यादा काय आहे?
अर्जांची संबंधित अंमलबजावणी संस्थेद्वारे पडताळणी केली जाते, जरी विशिष्ट प्रक्रिया कालमर्यादा वैयक्तिक मंडळे आणि अर्ज हाताळणाऱ्या संस्थांद्वारे निश्चित केली जाते.
- या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून मार्जिन मनी किंवा व्यवस्थापकीय अनुदान यासारखे आर्थिक सहाय्य प्राप्त करण्यासाठी मला कोणत्या बँकिंग कागदपत्रांची आवश्यकता आहे?
समूह विकास योजनेद्वारे आर्थिक मदतीचे वितरण सुलभ करण्यासाठी तुम्ही पासबुकची प्रत किंवा रद्द केलेल्या धनादेशासह बँक खात्याचा तपशील प्रदान करणे आवश्यक आहे.
गुजरातमधील आणखी योजना
100% दंड माफी योजना
- अर्जदाराला प्रलंबित हप्त्यांवर जमा झालेल्या दंडाच्या रकमेवर माफी मिळते.-गुजरात गृहनिर्माण मंडळ आणि झोपडपट्टी साफसफाई कक्षाच्या जुन्या योजनांशी संबंधित हप्त्यांच्या सर्व थकबाकीवर…
तपशील पहा →
100% राज्य सरकारची दिव्यांगजन मुदत कर्ज योजना
₹50,000/- ते ₹1000/- पर्यंतचे कर्ज 5 वर्षांच्या कालावधीसाठी 6 टक्के वार्षिक दराने वितरित केले जाते.
तपशील पहा →
बँकांमार्फत वाहन खरेदीसाठी घेतलेल्या कर्जावर 6 टक्के व्याज अनुदान
- वाहन खरेदीसाठी बँक कर्जावर 6 टक्के व्याज अनुदान.-कर्ज पात्रतेची मर्यादाः ₹ 5,00,000 ते ₹ 20,00,000
तपशील पहा →
परदेशात शिक्षणासाठी बँकांमार्फत घेतलेल्या कर्जावर 6 टक्के व्याज अनुदान
- परदेशी शिक्षणासाठी बँकांमार्फत घेतलेल्या कर्जावर वार्षिक 6 टक्के व्याज अनुदान.-3 वर्षांसाठी ₹ 1,50,000 चे कमाल अनुदान.-₹ 25,00,000 पर्यंतच्या कर्जावर लागू
तपशील पहा →