आमा कुनी पिला
योजनेविषयी
ओडिशा सरकारच्या महिला आणि बालविकास विभागाने 'आमा कुनी पिला "ही योजना सुरू केली आहे. 0 ते 3 वर्षे वयोगटातील प्रत्येक मुलाच्या सर्वोत्तम हितासाठी लवकर उत्तेजन आणि प्रतिसादात्मक पालकत्वावर लक्ष केंद्रित करणे हा यामागचा उद्देश आहे. 'आमा कुनी पिला' हे नाव सुचविते त्याप्रमाणे, पालक, आजी-आजोबा आणि मुलांची काळजी घेणारे यांची बिनशर्त काळजी आणि आपुलकी ही या अनोख्या उपक्रमाच्या संकल्पनेची प्रेरक शक्ती आहे. आई, वडील आणि आजी-आजोबांबरोबरचे सुरुवातीचे अनुभव मेंदूच्या जलद विकासामुळे मुलांच्या आजीवन शिक्षण आणि विकासाला आकार देतात. मेंदूचा 80 टक्के भाग तीन वर्षांपर्यंत विकसित होतो आणि काळजी घेणाऱ्यांबरोबरचे उत्तेजक अनुभव न्यूरल कनेक्शन मजबूत करतात, ज्यामुळे मुलाच्या सर्वांगीण विकासाला चालना मिळते. उद्दिष्टे * * * * या योजनेमध्ये घरगुती स्तरावर लवकर उत्तेजक वातावरण निर्माण करून पालक-नेतृत्वाखालील, घर-आधारित, आनंददायी बाल-स्नेही शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्याची कल्पना आहे. विविध मंचांचा वापर करून पालक आणि काळजी घेणाऱ्यांना प्रतिसादात्मक पालकत्व संदेशांवर गुंतवून क्षमता वाढवणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. - मुलांसाठी सुरुवातीची वर्षे, खेळ आणि शिकण्याच्या उपक्रमांचे महत्त्व यावर आय. सी. डी. एस. अधिकारी/काळजीवाहू व्यक्तींचे कौशल्य वाढवणे. - पालक, काळजी घेणारे आणि संपूर्ण समुदायाला सुरुवातीच्या वर्षांचे महत्त्व समजावून सांगणे. पुरुष प्रवाहाद्वारे वडील आणि पुरुषांची काळजी घेणाऱ्यांचा सहभाग. - पालक आणि काळजीवाहकांकडून कमी किमतीच्या प्रासंगिक आणि बालस्नेही खेळण्यांसह लहान मुलांना गुंतवून ठेवणे. - अंगणवाडी कार्यकर्त्याद्वारे तीन वर्षांखालील मुलांबरोबर खेळणी, लोरी, कथा आणि संवादात्मक चर्चा आणि क्रियाकलापांच्या माध्यमातून प्रेम, बोलणे, स्पर्श आणि खेळ सुलभ करणे. - योग्य पालक आणि काळजीवाहू आई. पी. सी., आय. ई. सी./एस. बी. सी. एस. सामग्रीद्वारे समता पोहोचवणे. <बीआर>
लाभ
- योजनेचे प्रमुख घटक खाली सूचीबद्ध केलेले आहेतः * * * * * * क्र. सं. नाही. * * * * घटक * * * एकक किंमत * * * * * विनिर्देशन * * * * * वापर * * * * * * 1 कुनी दिनदर्शिकेद्वारे मुलांसाठी (0-3 वर्षे) ₹ 1.53/- प्रति दिनदर्शिका/महिना/मुलांसाठी खरेदी आकारः 11.5 आणि x 17 आणि x 17; कागदः 220 जी. एस. एम. कला कागद छपाईः बहु-रंगीत एक बाजू मुलांची कुटुंबे घरगुती स्तरावर वापरण्यासाठी (0-3 वर्षे) प्रत्येकुटुंबासाठी एक दिनदर्शिका (0-3 वर्षे) जिल्हा 2 कुनी पिला खेळणी किट ₹ 340/- (प्रति ए. डब्ल्यू. सी.) सुखदा ललन पालन हस्तपुस्तिका एन. ए.-ए. डब्ल्यू. सी. पातळी ए. डब्ल्यू. सी. ना दिली जाणार आहे. जिल्हा टीपः वर नमूद केलेल्या घटकांचे नियोजन 5 वर्षांसाठी करण्यात आले आहे. मात्र, चालू आर्थिक वर्षासाठी म्हणजे. 2023-24, कृती-1 म्हणजे कुनी दिनदर्शिकेसाठी निधी हस्तांतरित केला जाईल, ज्याची छपाई आणि वितरण तीन महिन्यांसाठी म्हणजेच. जानेवारी, फेब्रुवारी आणि मार्च, 2024 आणि क्रियाकलाप-2 म्हणजे. आमा कुनी पिला टॉय किट. * * * * ए. कुनी दिनदर्शिकाः * * * हे एक दिनदर्शिका आहे ज्यात वय आणि विकासाच्या विशिष्ट उत्तेजक उपक्रमांचे सचित्र प्रात्यक्षिक आहे जे मानसिक-सामाजिक, शारीरिक आणि गतिशील, भाषा, सर्जनशील आणि सौंदर्यात्मक पैलू यासारख्या विविध विकास घटकांना सुलभ करते. दिनदर्शिकेचे वर्गीकरण तीन वयोगटांसाठी केले जाते. एक वर्षापेक्षा कमी, 1-2 वर्षे आणि 2-3 वर्षांसाठी. वेळेवर उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी अंकुर दिवसादरम्यान संबंधित पालकांना ए. डब्ल्यू. डब्ल्यू. द्वारे दर महिन्याला त्याचे वितरण केले जाईल. ए. डब्ल्यू. डब्ल्यू. पालक आणि काळजी घेणाऱ्यांना संवेदनशील करेल जेणेकरून ते त्यांच्या मुलांशी संवाद साधू शकतील आणि त्यांच्या संज्ञानात्मक आणि शारीरिक विकासावर लक्ष ठेवू शकतील. * * * ब. टॉय किटः आम कुनी पिला योजनेअंतर्गत अंगणवाडी केंद्रांवर खेळणी तयार करण्यासाठी निधी दिला जाईल. डी. एस. डब्ल्यू. ओ. मार्गदर्शक तत्त्वे आणि निधी सी. डी. पी. ओ. ना वाटून देतील, जे नंतर पालक आणि समुदायाच्या समन्वयाने तीन वर्षांखालील मुलांसाठी कमी किमतीची आणि मुलांसाठी अनुकूल खेळणी तयार करण्यासाठी ते ए. डब्ल्यू. डब्ल्यू. कडे हस्तांतरित करतील. या योजनेबद्दल आणि तिच्या फायद्यांविषयी त्यांच्यात जागरूकता निर्माण करण्यासाठी आणि त्यांना सहभागी करून ठेवण्यासाठी ए. डब्ल्यू. डब्ल्यू. मातृ समिती/जांच समिती/पालकांशी योग्य ती चर्चा करेल. जिल्हा स्तरावर टॉय किट मार्गदर्शक तत्त्वे विकसित करताना या मार्गदर्शक तत्त्वाला जोडलेल्या खेळण्यांच्या कॅटलॉगची प्रत [परिशिष्ट-ए] (https://wcd.odisha.gov.in/sites/default/files/2025-06/21.%2026179_ECCE-Aama%20Kuni%20Pilaa.pdf.pdf) येथे संदर्भित केली जाऊ शकते. खेळणी तयार करण्यासाठीच्या कार्यपद्धती आणि अंदाजपत्रकाची विभागणी तुमच्या संदर्भासाठी [परिशिष्ट-ब] (https://wcd.odisha.gov.in/sites/default/files/2025-06/21.%2026179_ECCE-Aama%20Kuni%20Pilaa.pdf.pdf) येथे जोडलेली आहे. * * सी. प्रशिक्षणः * * * एच. ई. टी. सी., भुवनेश्वर येथे आमा कुनी पिला या विषयावरील राज्यस्तरीय प्रशिक्षण आयोजित केले जाईल, ज्यामध्ये सर्व ए. एल., सी. डी. पी. ओ./डी. एस. डब्ल्यू. ओ. आणि फ्रीलांसर यांसारख्या निवृत्त अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण दिले जाईल. त्यानंतर, प्रशिक्षित राज्यस्तरीय संसाधन कर्मचारी जिल्हा स्तरावर शारीरिक प्रशिक्षण घेतील. जिल्ह्यातील ए. डब्ल्यू. डब्ल्यू. आणि मदतनीस प्रशिक्षण केंद्रांवर सी. डी. पी. ओ., एल. एस. आणि ए. डब्ल्यू. डब्ल्यू. साठी जिल्हा स्तरीय प्रशिक्षण आयोजित केले जाईल. <बीआर>
पात्रता
- लाभार्थी 0 ते 3 वर्षे वयाचे, ओडिशामध्ये राहणारे मूल असणे आवश्यक आहे. 1. पोषण ट्रॅकरमध्ये नोंदणी केलेल्या 0 ते 3 वर्षे वयोगटातील सर्व मुलांना या योजनेअंतर्गत लक्ष्यित लाभार्थी मानले जाईल
अर्ज कसा करावा
Offline
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदार/लाभार्थीने जवळच्या अंगणवाडी केंद्राशी संपर्क साधावा किंवा अंगणवाडी कार्यकर्ता, आय. सी. डी. एस. अधिकारी किंवा बाल विकास प्रकल्प अधिकाऱ्याशी (सी. डी. पी. ओ.) संपर्क साधावा. * * *-0 ते 3 वर्षे वयोगटातील मुले असलेली कुटुंबे अंगणवाडी केंद्रांमार्फत अंगणवाडी कार्यकर्त्यांद्वारे ओळखली जातात.-अंगणवाडी सेविका पालक आणि काळजी घेणाऱ्यांशी मुलांसाठी लवकर उत्तेजन आणि शिकण्याच्या उपक्रमांबाबत मार्गदर्शन करण्यासाठी नियमित संवाद साधते.-अंकुर दिवसाच्या दरम्यान प्रत्येक महिन्याला संबंधित पालकांना वय-विशिष्ट उत्तेजन उपक्रमांची वेळेवर उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी कुनी दिनदर्शिका वितरित केली जाते.-जिल्हा समाज कल्याण अधिकाऱ्याच्या माध्यमातून बालविकास प्रकल्प अधिकाऱ्याला आणि नंतर अंगणवाडी कार्यकर्त्याला देण्यात आलेल्या निधीचा वापर करून अंगणवाडी केंद्रांवर खेळण्यांच्या किट्स तयार केल्या जातात.-आय. सी. डी. एस. अधिकारी आणि अंगणवाडी सेविका योजनेंतर्गत समुदाय-आधारित उपक्रम राबवण्यापूर्वी राज्य-स्तरीय आणि जिल्हा-स्तरीय प्रशिक्षण घेतात.-सतत देखरेख केली जाते
आवश्यक कागदपत्रे
- मुलाचे जन्म प्रमाणपत्र
- इतर कोणतीही कागदपत्रे (आवश्यकतेनुसार)
टीपः0 ते 3 वर्षे वयोगटातील मुले असलेली कुटुंबे अंगणवाडी केंद्रांद्वारे थेट ओळखली जातात आणि सर्व उपक्रम (कुनी दिनदर्शिका वितरण, खेळणी-किट तयार करणे, घरी भेट देणे आणि उत्तेजन सत्रे) आय. सी. डी. एस. प्रणालीद्वारे आयोजित केले जातात.
कोण पात्र नाही
<बीआर>
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- या योजनेचा लाभ कोणाला मिळू शकतो?
0 ते 3 वर्षे वयोगटातील मुले असलेली कुटुंबे, जी त्यांच्या स्थानिक अंगणवाडी केंद्राद्वारे ओळखली जातात, ती प्रमुख लाभार्थी आहेत.
- या योजनेत मुलांची नोंदणी कशी केली जाते?
अंगणवाडी कार्यकर्त्यांद्वारे मुलांची ओळख पटवली जाते, जे पालक आणि काळजीवाहकांशी संवाद साधतात आणि अंगणवाडी केंद्रात सूचीबद्ध असलेल्या पात्र मुलांचा समावेश करतात.
- ही योजना मुलांसाठी काय प्रदान करते?
हे मासिक सचित्र "कुनी दिनदर्शिका" आणि वय-योग्य शिक्षण आणि खेळाला आधार देण्यासाठी कमी किमतीची, मुलांसाठी अनुकूल खेळणी संच प्रदान करते.
- 'कुनी दिनदर्शिका' म्हणजे काय?
हे मासिक दिनदर्शिका आहे ज्यात मुलाच्या वयोगटासाठी (0-1,2-2 आणि 2-3 वर्षे) अनुरूप उत्तेजक उपक्रमांवर सचित्र मार्गदर्शन असते, ज्यामध्ये हालचाल, भाषा, मनोसामाजिक आणि सर्जनशील कौशल्ये यासारख्या विकास क्षेत्रांचा समावेश असतो.
- टॉय किटमध्ये काय आहे?
खेळण्यांच्या किटमध्ये मुलांना खेळावर आधारित शिक्षणात सहभागी होण्यास मदत करण्यासाठी मार्गदर्शनासह अंगणवाडी केंद्रात तयार केलेली कमी किमतीची, सुरक्षित आणि योग्य खेळणी आहेत.
- टॉय किटमधील खेळणी कोण बनवते?
स्थानिक पातळीवर खेळणी तयार करण्यासाठी ए. डब्ल्यू. डब्ल्यू. (अंगणवाडी सेविका) पालक, मातृ समिती आणि समुदायाशी समन्वय साधतात.
- वडील किंवा काळजी घेणारे पुरुष या योजनेत सहभागी होतात का?
होय, ही योजना 'पुरुष-प्रवाह' वर भर देते, ज्यामुळे वडील आणि पुरुषांची काळजी घेणाऱ्यांना मुलांना उत्तेजन देण्यासाठी आणि खेळणी बनवण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाते.
- जर माझे मूल अडीच वर्षांचे असेल, तरीही आम्हाला फायदा होऊ शकतो का?
होय, 0 ते 3 वर्षे वयोगटातील मुलांचा समावेश आहे आणि त्यांना संबंधित दिनदर्शिका आणि खेळण्यांचे किट साहित्य मिळते.
- 'अंकुर दिवस' म्हणजे काय?
हा मासिक दिवस असतो जेव्हा अंगणवाडी सेविका पालक आणि काळजी घेणाऱ्यांना भेटून त्यांना कुनी दिनदर्शिका देते आणि त्याच्या वापराबद्दल मार्गदर्शन करते.
ओडिशातील आणखी योजना
अंत्योदय गृह योजनाः नवीन घराचे बांधकाम
1. नवीन पक्के घर बांधण्यासाठी ₹ 1,20,000 ची आर्थिक मदत दिली जाते. 1. घरात किमान 25 चौरस मीटरचे गालिचे क्षेत्र असणे आवश्यक आहे, ज्यात स्वच्छ स्वयंपाकासाठीची जागा आणि शौचालय क्षेत्र…
तपशील पहा →
अंत्योदय गृह योजनाः लाभार्थ्यांना प्रोत्साहन
1. पहिला हप्ता मिळाल्याच्या तारखेपासून 4 महिन्यांच्या आत घर बांधणी पूर्ण करणाऱ्या लाभार्थ्यांना ₹ 20,000/-. 1. पहिला हप्ता मिळाल्याच्या तारखेपासून 6 महिन्यांच्या आत घर बांधणी…
तपशील पहा →
आशीर्वादः विशेष काळजी घेणाऱ्या मुलांसाठी योजना
> * * लाभार्थ्यांचे प्रकारः * *-* * श्रेणी 2 (अ): ज्या मुलांनी 1 एप्रिल 2020 रोजी किंवा त्यानंतर दोन्ही पालक गमावले आहेत. * * * श्रेणी 2 (ब): ज्या मुलांनी एकटे पालक गमावले आहेत…
तपशील पहा →
अंत्यसंस्काराच्या खर्चासाठी सहाय्य (ओ. बी. ओ. सी. डब्ल्यू. डब्ल्यू. बी.)
मदतीचे प्रमाणः ₹5,000/-
तपशील पहा →