नवी दिल्ली : सोशल मीडियावर पसरलेला एक बनावट व्हिडीओ आता गुन्ह्यापर्यंत पोहोचला आहे. रशियाचे परराष्ट्रमंत्री सर्गेई लावरोव्ह यांचा कृत्रिमरीत्या तयार केलेला व्हिडीओ शेअर केल्याप्रकरणी दिल्ली पोलिसांनी ज्येष्ठ वकील प्रशांत भूषण यांच्याविरुद्ध एफआयआर नोंदवला आहे.
विशेष सेल पोलीस ठाण्यात हा गुन्हा नोंदवण्यात आला. 3 नोव्हेंबरला सायबर पेट्रोलिंगदरम्यान पोलिसांच्या हाती @thequotesnews या हँडलची पोस्ट लागली. त्या पोस्टमध्ये बनावट व्हिडीओ भूषण यांच्या एक्स खात्यावरून शेअर झाल्याचा दावा करण्यात आला होता.
पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार व्हिडीओत दिशाभूल करणारा आणि भडकावणारा आशय होता, ज्यामुळे अफवा पसरू शकतात, व्यक्तींची बदनामी होऊ शकते आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था बिघडू शकते. भारतीय न्याय संहिता आणि माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या संबंधित कलमांअंतर्गत गुन्हा नोंदवला आहे.
या कारवाईपूर्वी परराष्ट्र मंत्रालयाने त्या क्लिपची पडताळणी करून ती बनावट असल्याचे जाहीर केले होते. त्या क्लिपमध्ये लावरोव्ह भारताच्या अंतर्गत बाबींवर आणि तेल खरेदीवर टीका करत असल्याचे दाखवण्यात आले होते.
पोलीस सध्या व्हिडीओचा आशय आणि तो सोशल मीडियावर कसा पसरला, याचा तपास करत आहेत.
ही घटना एका मोठ्या चर्चेचा भाग आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या साधनांनी बनवलेले खोटे व्हिडीओ आता सामान्य नागरिकांपासून सार्वजनिक व्यक्तींपर्यंत सर्वांच्या हाती पोहोचत आहेत. त्यात देशाच्या परराष्ट्र धोरणाशी संबंधित आशय असल्यास तो अधिक वेगाने पसरतो.
कायद्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मुद्दा हा आहे की एखाद्या व्यक्तीने व्हिडीओ बनवला नसला, तरी तो शेअर करणेही गुन्ह्याच्या कक्षेत येऊ शकते. मात्र आरोप सिद्ध होण्यासाठी त्या व्यक्तीला तो बनावट असल्याची जाणीव होती का, हे तपासात महत्त्वाचे ठरेल.
भारतीय न्याय संहितेअंतर्गत अशा प्रकरणांत अफवा पसरवणे आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था बिघडवणे या कलमांचा वापर केला जातो, तर माहिती तंत्रज्ञान कायद्यानुसार बनावट किंवा फसवा आशय प्रसारित करणेही गुन्हा आहे. गुन्हा दाखल होणे म्हणजे आरोप सिद्ध होणे नाही.
भूषण यांच्याकडून या प्रकरणी अद्याप कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही.