नागपूर : व्यवस्थेत त्रुटी असेल तर तिच्याविरोधात आंदोलन उभे राहणे स्वाभाविक आहे. पण आंदोलनाची दिशा उपाय शोधण्याकडे असावी, राजकीय फायद्याकडे नाही, असे स्पष्ट मत राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत यांनी मंगळवारी नागपुरातील रेशीमबाग मैदानावर मांडले. संघाच्या शताब्दी वर्षाच्या समारोपानिमित्त झालेल्या विजयादशमी उत्सवात ते बोलत होते. देशभर सुरू असलेल्या निवडणूक आयोगविरोधातील आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर हे भाषण झाले.
'समाजातील सर्व समस्यांचे निराकरण एकट्या शासनाकडून होते, किंवा केवळ आंदोलनांतूनच उपाय निघतात, असे नाही. समाजाच्या सक्रिय सहभागातून आणि परस्पर संवादातूनही प्रश्न सुटू शकतात,' असे भागवत म्हणाले.
आंदोलनाचे राजकारण झाल्यास त्याचा फायदा देशविघातक शक्तींना होतो, असा इशारा त्यांनी दिला. 'आंदोलन एखाद्या व्यक्ती, समूह किंवा विचाराविषयी शत्रुत्वातून राजकारणाचे हत्यार बनले, तर भारताला दुबळे करू इच्छिणाऱ्या शक्तींना त्याचा फायदा होतो,' असे ते म्हणाले. भावना तीव्र असल्या तरी कृती संविधान आणि कायद्याच्या चौकटीत राहिली पाहिजे; तसेच शांतता राखण्याच्या प्रशासनाच्या कारवायांतूनही कटुता निर्माण होऊ नये, असे ते म्हणाले.
पाश्चिमात्य शक्तींकडून देश दुबळा करण्याचे प्रयत्न होत असल्याचा आरोप भागवत यांनी केला. पाश्चिमेकडून एक वादळ आले आहे, जे सभ्यता आणि मानवीय मूल्ये उद्ध्वस्त करू इच्छिते, असे ते म्हणाले. फ्रान्स, अल्बेनिया, नेपाळ आणि बांगलादेशचे उदाहरण देत ते म्हणाले, भारतातही तसेच प्रयत्न होऊ शकतात. 'रेजिम चेंजने परिस्थिती बदलेल, असे त्यांना वाटते; पण तसे पूर्वी कधीही झाले नाही,' असे भागवत म्हणाले. काही शक्ती भारत, हिंदू समाज आणि संघ यांना तोडण्याच्या योजना आखत असल्याचा दावाही त्यांनी केला.
वंदे मातरमबद्दल बोलताना भागवत म्हणाले, हे गीत आजही राष्ट्रीय एकात्मतेची प्रेरणा देते आणि ते पूर्ण स्वरात म्हणण्यास कोणताही विरोध नसावा. भाषणाची सुरुवात त्यांनी संत रविदास आणि स्वामी श्रद्धानंद यांना श्रद्धांजली वाहून केली.
या सोहळ्याला माजी उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड, इस्त्राईलचे पश्चिम-मध्य भारतातील महावाणिज्य दूत यानिव रेवाच, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी आदी उपस्थित होते. संघाची स्थापना १९२५ मध्ये नागपुरात डॉ. केशव बळिराम हेडगेवार यांनी केली.