लेह : 40 टन माल घेऊन चार इंजिनांचं जड विमान जिथे उतरतं, तिथली उंची 13,629 फूट आहे. हवाई दलाच्या म्हणण्यानुसार, या प्रकारच्या विमानाने यापूर्वी इतक्या उंचीवर उतरवणं जगात कुठेही झालं नाही.
भारतीय हवाई दलाने शनिवारी जाहीर केलं की त्यांनी पूर्व लडाखमधील न्योमा येथे आयएल-76एमडी विमान उतरवलं. या विमानाला हवाई दल 'गजराज' म्हणतं. उतरवणं शुक्रवारी झालं आणि जाहीर शनिवारी करण्यात आलं.
"13,629 फूट. विमानचालनाच्या इतिहासातली नवी उंची," असं हवाई दलाने आपल्या पोस्टमध्ये म्हटलं आहे. हा दावा हवाई दलाचा स्वतःचा असून तो या विमान प्रकारापुरता मर्यादित आहे.
आयएल-76 हे चार इंजिनांचं जड मालवाहू विमान आहे. सुमारे 40 टन माल वाहून नेण्याची क्षमता असलेलं हे विमान लष्करी तुकड्या, वाहनं आणि मोठा साहित्य वेगवान पोहोचवण्यासाठी वापरलं जातं.
न्योमा हे चीनच्या प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेपासून (एलएसी) सुमारे 23 ते 25 किलोमीटर अंतरावर आहे. तेथील हवाई तळ नोव्हेंबर 2025 मध्ये उद्घाटित झाला.
या उतरवण्याचा अर्थ काय? उंचीवर हवा विरळ असते, त्यामुळे विमानाची उडवण्याची क्षमता कमी होते आणि धावपट्टीची लांबी जास्त लागते. त्या उंचीवर जड विमान उतरवणं आणि तिथून पुन्हा उडणं, हे तंत्रज्ञान आणि प्रशिक्षणाची परीक्षा असते. हिवाळ्यात लडाखमधील अनेक मार्ग बंद होतात, तेव्हा हवाई मार्ग हाच मुख्य मार्ग उरतो.
पूर्व लडाखमध्ये गेल्या काही वर्षांत पायाभूत सुविधांवर भर देण्यात आला आहे. न्योमच्या हवाई तळाचा विकास त्याचाच भाग मानला जातो.
हवाई दलाने दिलेल्या माहितीनुसार हे उतरवणं यशस्वी झालं आहे. मात्र या उतरवण्यात किती वेळ लागला, कोणत्या प्रकारचा माल वाहून नेण्यात आला किंवा यापुढे न्योमवरून नियमित उड्डाणं होणार का, याबाबत हवाई दलाने काही सांगितलेलं नाही.
या विमानाचा वापर लष्करी पुरवठा आणि जवानांच्या वाहतुकीसाठी मोठ्या प्रमाणात होतो.
सीमेवर तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ही क्षमता महत्त्वाची मानली जात आहे.