व्हेल शार्क संवर्धन कार्यक्रम

गुजरात सरकारच्या वन आणि पर्यावरण विभागाने 2004 साली सुरू केलेल्या 'व्हेल शार्क संवर्धन कार्यक्रमा' चा उद्देश आकस्मिक पकडण्याच्या समस्येचे निराकरण करणे आणि व्हेल शार्कच्या भव्य प्रजातींचे संवर्धन करणे आणि गुजरातच्या किनारपट्टीवर त्यांचे संरक्षण सुनिश्चित करणे हा आहे. ही योजना व्हेल शार्कला संपूर्ण कायदेशीर संरक्षण प्रदान करते, त्यांना 28 मे 2001 पासून वन्यजीव (संरक्षण) कायदा, 1972 च्या अनुसूची-1 अंतर्गत सूचीबद्ध करते आणि भारतीय कायद्याने संरक्षित केलेला पहिला मासा म्हणून चिन्हांकित करते. बचाव कार्यादरम्यान ज्यांच्या जाळ्यांचे नुकसान झाले आहे अशा मच्छिमारांसाठी भरपाई योजना देखील यात आहे आणि 2012 मध्ये दाव्यांसाठी स्वयं-दस्तऐवजीकरण प्रक्रिया सुरू केली. मच्छिमारांनी अडकलेल्या व्हेल शार्कची माहिती देऊन आणि त्यांच्या सुटकेसाठी मदत करून बचावकार्यात सक्रियपणे सहभागी व्हायला हवे. ही योजना वन आणि पर्यावरण विभागाद्वारे राबवली जाते. या योजनेंतर्गत नुकसानभरपाईसाठीचे अर्ज वनक्षेत्र कार्यालयाला घटनांचा अहवाल देऊन किंवा स्वयं-दस्तऐवजीकरणाद्वारे स्वीकारले जातात. <बीआर>

• • खराब झालेल्या जाळ्यांसाठी नुकसान भरपाई * * अडकलेल्या व्हेल शार्कच्या बचाव मोहिमेदरम्यान खराब झालेल्या किंवा कापलेल्या जाळ्यांच्या बदल्यात मच्छिमारांना ₹25,000/- (पंचवीस हजार रुपये) पेक्षा जास्त नुकसान भरपाई दिली जात नाही.> * * लाभ प्राप्ती/वितरणासाठीच्या अटी * *-नुकसानभरपाईसाठी बचाव मोहिमेचे व्हिडिओग्राफी किंवा छायाचित्राद्वारे दस्तऐवजीकरण करणे आवश्यक आहे.-मच्छिमारांनी अडकलेल्या व्हेल शार्कचे फोटो काढले पाहिजेत, त्यांना जागीच सोडले पाहिजे आणि नुकसानभरपाई मिळवण्यासाठी किनाऱ्यावर परतल्यानंतर ही माहिती आणि छायाचित्रे सादर केली पाहिजेत

अर्जदार हा विशेषतः जुनागढ जिल्ह्यातील वेरावळ, सूत्रपाडा आणि मंगरोल या किनारपट्टीवरील तालुक्यांमध्ये राहणाऱ्या खारवा आणि कोळी समुदायातील मच्छीमार असावा. अडकलेल्या व्हेल शार्कला वाचवण्याच्या मोहिमेदरम्यान मासेमारीच्या जाळ्याचे नुकसान होणे आवश्यक आहे किंवा त्याला कापून टाकणे आवश्यक आहे.-अर्जदाराने किंवा त्यात सामील असलेल्या बचाव पथकाने, बचाव मोहिमेचे व्हिडिओग्राफी किंवा छायाचित्रणाद्वारे पूर्णपणे दस्तऐवजीकरण केले आहे याची खात्री करणे आवश्यक आहे.-अर्जदाराने, स्वयं-दस्तऐवजीकरण योजनेअंतर्गत, अडकलेल्या व्हेल शार्कचे छायाचित्र काढले पाहिजे, ते जागीच सोडले पाहिजे आणि नंतर सागरी किनाऱ्यावर परतल्यानंतर घटनेच्या तपशीलासह ही छायाचित्रे वन आणि पर्यावरण विभागाकडे सादर केली पाहिजेत

Offline

पायरी 1: * * _ जमिनीवर माहिती प्रसारित करणे _ मासेमारी बोट किंवा नौका चालवणाऱ्यांच्या कर्मचाऱ्यांनी व्हेल शार्क त्यांच्या जाळ्यात अडकल्याची माहिती जमिनीवर असलेल्या कर्मचाऱ्यांना प्रसारित करणे आवश्यक आहे. * * पायरी 2: * * _ वनक्षेत्र कार्यालयाला माहिती पाठवणे _ ही पाठवलेली माहिती नंतर संबंधित वनक्षेत्र कार्यालयाकडे पाठवली जाते, जी बचावकार्य सुरू करण्यासाठी जबाबदार असते. * * पायरी 3: * * _ बचाव कार्य आयोजित करणे _ माहिती मिळाल्यावर वनक्षेत्र कार्यालयातील कर्मचारी उपलब्ध बीट गार्ड, स्थानिक मजूर, मत्स्यव्यवसाय कर्मचारी, बोट आणि इतर आवश्यक संसाधने गोळा करून सर्वसमावेशक बचाव कार्य आयोजित करतात. * * पायरी 4: * * व्हेल शार्क सोडणे _ एक नियुक्त बचाव नौका नंतर व्हेल शार्क जिथे अडकला आहे त्या ठिकाणासाठी निघते. त्या ठिकाणी पोहोचल्यानंतर कर्मचारी, स्वयंसेवक आणि कामगार जाळी कापून मासे सुरक्षितपणे सोडण्यासाठी पुढे जातात. * * पायरी 5: ऑपरेशनचे दस्तऐवजीकरण करणे व्हेल शार्क दिसण्यापासून ते सोडण्यापर्यंतच्या संपूर्ण बचाव मोहिमेचे व्हिडिओग्राफी किंवा छायाचित्रणाद्वारे सखोल दस्तऐवजीकरण केले जाते. * * पायरी 6: * * _ नुकसान भरपाई मिळवणे _ यशस्वी आणि दस्तऐवजीकृत बचाव मोहिमेनंतर, खराब झालेल्या जाळ्यांसाठी स्थापित मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार मच्छिमारांना नुकसान भरपाई दिली जाते. * * पायरी 7: * * _ स्वयं-दस्तऐवजीकरण आणि नुकसानभरपाईचा दावा (2012 पासूनचा पर्याय) मच्छिमारांकडे 2012 पासून सुरू केलेला पर्याय आहे, की त्यांनी अडकलेल्या व्हेल शार्कची छायाचित्रे काढून त्या घटनेचे वैयक्तिकरित्या दस्तऐवजीकरण करून ती जागीच सोडून द्यावी. समुद्राच्या किनाऱ्यावर परतल्यानंतर, त्यांनी ही माहिती आणि छायाचित्रे वन आणि पर्यावरण विभागाकडे त्यांच्या नुकसानभरपाईचा दावा करण्यासाठी सादर करणे आवश्यक आहे. सहाय्य/तक्रार निवारण * *-व्हेल शार्क संवर्धन कार्यक्रमाशी संबंधित कोणत्याही मदतीसाठी किंवा तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी, अर्जदार गुजरातच्या वन आणि पर्यावरण विभागाने प्रदान केलेल्या अधिकृत संपर्क वाहिन्यांचा वापर करू शकतात.-सामान्य वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न आणि वन हेल्पलाईन क्रमांक विभागावर उपलब्ध आहेत. नागरिकांच्या प्रश्नांसाठी आणि पाठबळासाठीचे संकेतस्थळ.> * * संपर्क तपशील * *-वन अधिकाऱ्यांसाठी विशिष्ट संपर्क तपशील प्रधान मुख्य वनसंरक्षकांच्या मुख्य संकेतस्थळावर उपलब्ध आहेत. वन दलाचे प्रमुख, गुजरात सरकार-संवर्धनातील भागीदार असलेल्या गुजरात जैवविविधता मंडळाशी दूरध्वनी क्रमांकासह * * * 5 व्या मजल्यावर, अरण्य भवन, सेक्टर-10 ए, गांधीनगर येथे संपर्क साधता येईलः (079) 23257950. * * * * * निष्कर्ष * *-नुकसानभरपाईच्या दाव्याची प्रक्रिया पूर्ण केल्यावर आणि सर्व आवश्यक कागदपत्रे सादर केल्यावर, अर्जदारांना त्यांच्या सादर केलेल्या माहितीची प्रत आणि कोणत्याही पावती पावत्यांची प्रत भविष्यातील संदर्भ आणि मागोवा घेण्याच्या उद्देशाने ठेवण्याचा जोरदार सल्ला दिला जातो.-ही प्रथा सबमिशनची पडताळणी करण्यास आणि नुकसानभरपाईच्या दाव्याशी संबंधित कोणतेही पाठपुरावा प्रश्न सुलभ करण्यास मदत करते

• मच्छीमार म्हणून ओळखीचा पुरावा.
• नुकसान झालेल्या मासेमारी जाळ्यांचा पुरावा.
• अडकलेल्या व्हेल शार्कची छायाचित्रे (स्वयं-दस्तऐवजीकरण आणि विभागाच्या नेतृत्वाखालील बचाव दाव्यांसाठी आवश्यक).
• व्हेल शार्कची छायाचित्रे जारी केली जात आहेत (स्वयं-दस्तऐवजीकरण आणि विभागाच्या नेतृत्वाखालील बचाव दाव्यांसाठी आवश्यक).
• बचाव कार्याची चित्रफीत.
• व्हेल शार्कला पकडणे आणि सोडण्याबाबतची इतर कोणतीही संबंधित माहिती.