वैश्विक भारतीय वैज्ञनिक (वैभव) शिष्यवृत्ती

'वैष्णव भारतीय वैज्ञनिक (वैभव) शिष्यवृत्ती' हा एक नवीन कार्यक्रम आहे, जो भारत सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाने राबवला आहे. हा कार्यक्रम भारतीय उच्च शैक्षणिक संस्था (एच. ई. आय.), विद्यापीठे आणि/किंवा सार्वजनिक अनुदानीत वैज्ञानिक संस्थांसह भारतीय डायस्पोराच्या शास्त्रज्ञांमधील सहकार्याची कल्पना करतो. वैभव फेलो सहकार्यासाठी भारतीय संस्थेची निवड करेल आणि वर्षातून दोन महिन्यांपर्यंत जास्तीत जास्त 3 वर्षांसाठी खर्च करू शकेल. ज्या संशोधन क्षेत्रांतर्गत अर्ज सादर केले जाऊ शकतातः (प्रस्तावनेत नमूद केल्याप्रमाणे) निवडक निवडलेल्या आणि वैभवाच्या आडव्या भागात प्रस्ताव मागितले जातात. क्वांटम तंत्रज्ञानः क्वांटम कम्युनिकेशन; क्वांटम कॉम्प्युटिंग; क्वांटम सेन्सिंग आणि मेट्रोलॉजी; क्वांटम सामग्री आणि उपकरणे 1. कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि यंत्र शिक्षणः ए. आय./एम. एल. चा पाया; ए. आय./एम. एल. आणि सिग्नल; सामाजिक कल्याणासाठी ए. आय.; ए. आय. आणि रोबोटिक्स 1. संगणकीय विज्ञानः उच्च-कार्यक्षमता संगणकीय रचना; संगणकीय वातावरणीय विज्ञान; सायबर-भौतिक प्रणाली 1. डेटा सायन्सेसः डेटा सायन्स प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट; डेटा सायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चर, डिप्लॉयमेंट अँड होस्टिंग; डेटा प्रायव्हसी अँड सिक्युरिटी; डेटा सायन्स एज्युकेशन; डेटा सायन्स अॅप्लिकेशन्स 1. फोटोनिक्सः फोटोनिक उपकरणे; ऑप्टिकल इमेजिंग आणि बायो-फोटोनिक्स; फोटोनिक साहित्य आणि स्रोत; नॅनो-फोटोनिक्स; इंटिग्रेटेड फोटोनिक्स आणि कम्युनिकेशन 1. ऊर्जाः भविष्यातील वीज प्रणाली; शाश्वत गतिशीलता तंत्रज्ञान; प्रगत जीवाश्म तंत्रज्ञान; शाश्वत भविष्यातील इंधन 1. इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर तंत्रज्ञानः सेमीकंडक्टर साहित्य आणि प्रक्रिया तंत्रज्ञान; सेमीकंडक्टर उपकरणेः भौतिकशास्त्र आणि तंत्रज्ञान; इलेक्ट्रॉनिक सर्किट आणि प्रणाली रचना 1. दळणवळण तंत्रज्ञानः सेल्युलर इव्होल्यूशन 5जी अँड बियॉन्ड (टीएचझेड कॉम); आयओटी/सीपीएससाठी दळणवळण तंत्रज्ञान; हाय-स्पीड ऑप्टिकल कम्युनिकेशन-बॅकबोन नेटवर्क; भविष्यातील दळणवळणासाठी संज्ञानात्मक तंत्रज्ञान 1. एरोस्पेस तंत्रज्ञानः एरोस्पेस प्रणाली आणि रचना; प्रणोदन तंत्रज्ञान; उड्डाण संरचना आणि सचोटी; मॉडेलिंग आणि सिम्युलेशन; मानवरहित हवाई प्रणाली आणि प्रतिकारक उपाय 1. साहित्य आणि प्रक्रिया तंत्रज्ञानः संरचनात्मक साहित्य; साहित्य पुनर्वापर आणि शुध्दीकरण; प्रगत आणि कार्यात्मक साहित्य; उत्प्रेरक साहित्य आणि प्रक्रिया; संगणकीय साहित्य विज्ञान 1. पृथ्वी विज्ञानः वातावरणीय विज्ञान; ध्रुवीय विज्ञान; महासागर विज्ञान/तंत्रज्ञान; भू विज्ञान/तंत्रज्ञान 1. पर्यावरण विज्ञानः वायू गुणवत्ता व्यवस्थापन; जल गुणवत्ता व्यवस्थापन; माती आणि कचरा व्यवस्थापन; कार्बन पृथक्करण आणि जैवविविधता संवर्धन; हवामान बदल 1. प्रगत उत्पादन तंत्रज्ञानः स्मार्ट मॅन्युफॅक्चरिंग, आयओटी, डिजिटल मॅन्युफॅक्चरिंग; एडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग; प्रिसिजन/मायक्रो-नॅनो मॅन्युफॅक्चरिंग/सरफेस इंजिनिअरिंग; औद्योगिक यंत्रे, रोबोटिक्स/ऑटोमेशन; विशेष उत्पादने उत्पादन 1. आरोग्य, वैद्यकीय विज्ञान आणि जैववैद्यकीय उपकरणेः आरोग्य सेवेतील प्रगत तंत्रज्ञान; अचूक आरोग्य; सर्वांगीण आरोग्य; दूरस्थ आणि ग्रामीण आरोग्य-पोहोच नसलेल्या लोकांपर्यंत पोहोचणे. फार्मास्युटिकल्स आणि बायोटेक्नॉलॉजीः बायोथेरपीयूटिक्स आणि बायोसिमिलर; औद्योगिक बायोटेक्नॉलॉजी; संसर्गजन्य रोग/रोग जीवशास्त्र; औषधांचा शोध, पुनर्वापर आणि औषध वितरण 1. कृषी विज्ञानः अचूक शेती; शाश्वत आणि हवामान स्मार्ट शेती; अन्न सुरक्षा आणि पोषण सुरक्षा; हवामान लवचिक पशुधन, पशुवैद्यकीय उपचारशास्त्र आणि झूनोसिस नियंत्रण, शाश्वत शेती आणि चयापचय जीवशास्त्रातील नॅनो तंत्रज्ञान, आधुनिक मत्स्यपालन आणि मत्स्यपालन आणि बियाणे उत्पादन, जीनोम संपादन, रोबोटिक्स, फार्म ऑटोमेशन, डिजिटल शेती 1. एस. डी. जी. साठी सामाजिक विज्ञानः वर्तनात्मक सामुदायिक दृष्टीकोन आणि सामाजिक विकासावर त्याचा प्रभाव; कारणासह तंत्रज्ञान विकासाचा सामाजिक पैलू; विकासाचा सामाजिक-आर्थिक पैलू 1. व्यवस्थापनः शैक्षणिक सहकार्याला चालना देणे; भारतीय संस्थांकडून संशोधन आणि विकास उत्पादने वाढविण्यासाठी यंत्रणा; व्यवसाय नवोन्मेष; वाढीसाठी उद्योजकता; नवीन युगातील (ज्ञान) संघटनांचे व्यवस्थापन; भारताला जगाचे संशोधन आणि विकास केंद्र बनवणे/भारताला सराव-केंद्रित व्यवस्थापन ज्ञानाचे केंद्र बनवणे

शिष्यवृत्तीसाठी मिळणारे मानधनः * *-किमान 1 महिन्यासाठी आणि जास्तीत जास्त 3 वर्षांच्या कालावधीसाठी अंदाजे (दरमहा 5000 अमेरिकी डॉलर्सच्या समतुल्य) ₹ <आयडी2 मध्ये शिष्यवृत्ती-मूळ संस्थेतील कामाच्या ठिकाणाहून भारतातील कामाच्या ठिकाणापर्यंत वर्षातून एकदा व्यावसायिक वर्गात आंतरराष्ट्रीय प्रवास,-अतिथीगृहात किंवा हॉटेलमध्ये दररोज ₹7500 पर्यंतची पूर्ण सुसज्ज निवास व्यवस्था,-भारतातील संशोधन खर्चासाठी वार्षिक आकस्मिकता ₹ 1,00,000-शैक्षणिक हेतूंसाठी देशांतर्गत प्रवास (इकॉनॉमी क्लास) एका वर्षात दोन भारतीय शैक्षणिक/वैज्ञानिक संस्थांपर्यंत. * * टीपः * * हे लक्षात घेतले पाहिजे की एकूण पात्र अनुदान भारतीय यजमान संस्थेला दिले जाईल आणि या संस्था वैभव फेलोला शिष्यवृत्तीची रक्कम प्रदान करतील आणि इतर सहाय्य करतील. संस्थात्मक आर्थिक सहाय्यः डी. एस. टी. च्या निकषांनुसार संशोधन कार्यासाठी वैभव सहकारीला सुविधा देण्यासाठी यजमान संस्थेला आर्थिक सहाय्य (3 वर्षांसाठी दर वर्षी 5 लाख रुपयांपर्यंत) दिले जाईल. या निधीमध्ये प्रकल्पाशी संबंधित खालील खर्चांचा समावेश असेल;-उपभोग्य वस्तू आणि उपसाधने,-आकस्मिकता-संस्थात्मक अधिभार

पात्रताः (अर्जदारांसाठी-वैभव फेलो): * * 1. अनिवासी भारतीय (एन. आर. आय.), भारतीय वंशाच्या व्यक्ती (पी. आय. ओ.) आणि परदेशातील भारतीय नागरिक (ओ. सी. आय.), जे सध्या परदेशात कार्यरत आहेत. 1. मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून पीएच. डी./एम. डी./एम. एस./एम. टेक पदवी. 1. सक्रिय संशोधनात गुंतलेले. 1. किमान 5 वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ टॉप-200 क्यू. एस. वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी रँकिंग (विषयनिहाय) (नियमित/मुदतीच्या नोकरीत) असलेल्या संस्थेत/विद्यापीठात काम करणे/काम करणे. किंवा 1. परदेशात उद्योग किंवा नामांकित संशोधन प्रयोगशाळांमध्ये किमान 5 वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ काम करणे (परंतु पीएचडी किंवा पोस्ट-डॉक्टरल सहकारी नसावे). पात्रता (यजमान भारतीय संस्थांसाठी): * * 1. उच्च शैक्षणिक संस्था/विद्यापीठ एन. आय. आर. एफ. च्या एकूण क्रमवारीत अव्वल 200 मध्ये आहे किंवा एन. ए. ए. सी. 'ए +' श्रेणी किंवा त्याहून अधिक आणि/किंवा 1 आहे. सार्वजनिक अनुदानीत वैज्ञानिक संस्था/राष्ट्रीय प्रयोगशाळा. * * वैभव सहकाऱ्यांकडून अपेक्षाः * *-संशोधन आणि अनुवाद, उष्मायन इत्यादींवरील सर्वोत्तम पद्धती सामायिक करणे. दीर्घकालीन संबंध निर्माण करणे-भारतीय विद्यार्थ्यांना परदेशी शिक्षक/शास्त्रज्ञांशी जोडणे-संशोधन प्रक्रिया आणि भविष्यातील तंत्रज्ञानाकडे पाहण्याचा नवीन दृष्टीकोन-प्रवास पूर्ण झाल्यानंतर 21 दिवसांच्या आत डी. एस. टी. ला, केलेले/सुरू केलेले काम, पाठपुरावा आवश्यक असल्याचे सूचित करणारा अहवाल वैभव फेलो देणे अपेक्षित आहे. यजमान संस्थेकडून अपेक्षाः यजमान संस्था शास्त्रज्ञांचे यजमानपद भूषवेल आणि कार्यालय/प्रयोगशाळेच्या सुविधा, उपभोग्य वस्तू, प्रयोगशाळेची उपकरणे उपलब्ध करून देईल आणि विविध पायाभूत सुविधांसाठी मदत करेल. यजमान प्राध्यापक/शास्त्रज्ञ खालील उपक्रम करतीलः-एक प्रकल्प/तंत्रज्ञान भाषांतर/स्टार्ट-अप/इनक्युबेशन सुरू करेल जे देशाच्या प्राधान्य क्षेत्राशी सुसंगत असावे-वैभव सहकारी त्यांच्या भेटीदरम्यान आणि त्यापलीकडे भारतीय शास्त्रज्ञ चमूशी ऑनलाइन बैठकांद्वारे सहकार्य करेल. - यजमान संस्था वैभव सहकाऱ्याशी सल्लामसलत करून 3 वर्षांच्या आत प्रकल्पाची अंमलबजावणी करेल. यजमान संस्था प्रत्येक वर्षाच्या अखेरीस डी. एस. टी. कडे प्रगती अहवाल आणि आर्थिक कागदपत्रे आणि तिसऱ्या वर्षाच्या अखेरीस प्रकल्प पूर्ण होण्याचा अहवाल सादर करेल. अहवाल यजमान आणि वैभव सहकारी यांनी संयुक्तपणे तयार करणे आवश्यक आहे. यजमान संस्था सामायिक सर्वोत्तम पद्धती स्वीकारेल-सहकाऱ्यांबरोबर दीर्घकालीन संशोधन संबंध निर्माण करेल-संशोधन प्रक्रियेसाठी एक नवीन दृष्टीकोन विकसित करेल आणि नवीन तंत्रज्ञान/नवकल्पना इ. विकसित करण्याचा प्रयत्न करेल.

Online

अर्ज प्रक्रियाः * * * * पायरी 1: * * अर्ज विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाकडे (डीएसटी) ऑनलाईन सादर करावा. * * पायरी 02: * * अर्जदार वेब फेलोशिपचे प्रस्ताव स्वरूप [https://dst.gov.in] (https://dst.gov.in) किंवा [https://onlinedst.gov.in/Projectproposalformat.aspx?Id=2317 (https://onlinedst.gov.in/Projectproposalformat.aspx?Id=2317) * * या संकेतस्थळांवरून डाउनलोड करू शकतो. पायरी 3: * * अर्जदाराला वेब फेलोशिपसाठी अर्ज करण्यासाठी त्यांच्या सक्रिय ई-मेल आयडीसह ऑनलाइन पोर्टलवर स्वतःची नोंदणी करणे आवश्यक आहे. पायरी 04: अर्जदाराला संकेतशब्द तयार करण्यासाठी आयडी आणि लिंकसह स्वयंचलितपणे तयार केलेला ईमेल पाठवला जाईल. पायरी 05: यशस्वी नोंदणीनंतर अर्जदार डी. एस. टी. च्या ई-पी. एम. एस. पोर्टलद्वारे पूर्ण केलेला अर्ज आणि सर्व संबंधित माहिती सादर करू शकतो. * * टीप 1 * *: प्रत्येक अर्ज डी. एस. टी. कडे सादर करावा. * * टीप 02: * * यजमान शास्त्रज्ञाने भारतीय डायस्पोराच्या वतीने अर्ज करणे आवश्यक आहे कारण डी. एस. टी. यजमान संस्थेला निधी जारी करेल जो यजमान संस्थेद्वारे सहकारीला परत केला जाईल. * * टीप 3: * * अर्ज केवळ ऑनलाइन पद्धतीने स्वीकारले जातील. प्रत्यक्ष किंवा ई-मेलद्वारे केलेले अर्ज विचारात घेतले जाणार नाहीत. टीप 04: प्रस्तावातील कोणत्याही त्रुटी किंवा [ई-पी. एम. एस. पोर्टल] (https://onlinedst.gov.in) द्वारे सादर न केल्याने प्रस्ताव नाकारला जाईल. या त्रुटींसाठी डी. एस. टी. जबाबदार राहणार नाही. टीप 05: जर अर्जदार वेळेवर प्रस्ताव सादर करू शकला नाही, तर डी. एस. टी. त्या प्रकल्पाची ऑफलाईन दखल घेणार नाही आणि तारीख वाढवण्याची विनंतीही स्वीकारली जाणार नाही. * * टीप 06: * * हे लक्षात घेतले जाऊ शकते की सादर केल्यानंतर, अर्जदाराला एक तात्पुरता प्रकल्प क्रमांक (टी. पी. एन.) मिळेल, जो प्रणालीद्वारे स्वयंचलितपणे तयार केला जाईल, ज्याचा उल्लेख भविष्यातील सर्व संदर्भांमध्ये केला जावा. * * टीप 07: * * यजमान संस्थेचे प्रमुख आणि अर्जदाराच्या संमतीपत्राशिवाय, अर्जाची दखल घेतली जाणार नाही आणि तो अपात्र मानला जाईल. * * टीप 08: * * अर्जदाराने नवीनतम अद्ययावत माहितीसाठी डीएसटीच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट देणे आवश्यक आहे. गुणवत्तेचे मूल्यांकन निकष आणि वितरणः आम्ही संशोधन उत्कृष्टतेचे समर्थन करतो आणि म्हणूनच या योगदानाची गुणवत्ता आणि परिणाम यावर लक्ष केंद्रित करून, संशोधन, प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शनातील योगदान गुणवत्ता पुनरावलोकन प्रक्रियेचा भाग म्हणून मानले जाते आणि त्यांचे मूल्य मानले जाते. निधीसाठी विचार करण्यासाठी अर्जांमध्ये खालील सर्व निकषांचा विचार करणे आवश्यक आहेः-महत्त्व आणि मौलिकतेसह प्रस्ताव आणि संशोधन निष्कर्षांची गुणवत्ता;-समाजाच्या फायद्यासह प्रासंगिकता आणि परिणाम;-ज्ञान हस्तांतरण, देवाणघेवाण आणि प्रसार;-भागीदारी आणि आंतरराष्ट्रीय सहयोग-अर्जदारांनी त्यांच्या मूळ संस्थेकडून संमती पत्र सादर करावे. ते साध्य करण्यासाठी अपेक्षित परिणाम, परिणाम आणि अर्थसंकल्पीय धोरणाची उपयुक्तता. अर्जांच्या मूल्यांकनासाठी पुनरावलोकन प्रक्रियाः * *-सर्व अर्ज काटेकोरपणे विश्वासाने हाताळले जातील. भारत आणि सरकारी विभागांतील प्रतिनिधी आणि स्वतंत्र बाह्य समीक्षकांचा समावेश असलेली पुनरावलोकन समिती प्रस्तावांची तपासणी करेल. - डी. एस. टी. पुनरावलोकन प्रक्रियेचा एक भाग म्हणून शॉर्टलिस्ट केलेल्या अर्जदारांना त्यांच्या प्रस्तावित कार्याच्या ऑनलाईन सादरीकरणासाठी आमंत्रित करण्याचा विचार करू शकते. निधीसाठी पात्र ठरण्यासाठी अर्जांना सकारात्मक मानांकन मिळणे आवश्यक आहे. - तज्ज्ञ पुनरावलोकन समिती दिलेल्या क्षेत्रात अर्जदारांना प्राधान्य देईल. वैभव सर्वोच्च समितीच्या शिफारशीवरून सरकार अंतिम निर्णय घेईल. संपर्क तपशीलः * * अधिक माहितीसाठी खालील लोकांशी संपर्क साधता येईलः श्री. विनोद कुमार शर्मा, अवर सचिव वैभव सेल, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य विभाग तंत्रज्ञान भवन, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालय विभाग, नवी दिल्ली-110016 ईमेलः [email protected]

1. उद्देशाचे विधान (जास्तीत जास्त एक पान.)
2. विहित स्वरूपात अर्जदाराची जैव-माहिती (जास्तीत जास्त दोन पाने)
3. प्रभाव घटकांसह अर्जदाराच्या अलीकडील प्रकाशनांची यादी (मागील तीन वर्षे)
4. वैध पारपत्राची प्रत
5. शैक्षणिक पात्रता-सर्वोच्च पदवीसाठी प्रमाणपत्राची प्रत
6. अनुभव प्रमाणपत्र
7. अर्जदाराने विहित नमुन्यात उपक्रम हाती घेणे
8. मूळ संस्थेकडून ना-हरकत प्रमाणपत्र
9. भारतातील यजमान संस्थेकडून संमतीपत्र
10. यजमान शास्त्रज्ञ/प्राध्यापकांचा सी. व्ही. (जास्तीत जास्त दोन पाने.)
11. यजमान शास्त्रज्ञ/प्राध्यापकांच्या अलीकडील प्रकाशनांची यादी (मागील तीन वर्षे) प्रभाव घटकांसह