क्राफ्ट क्षेत्राच्या विकासासाठी करखंडर योजना
योजनेविषयी
उद्योग आणि वाणिज्य विभागाद्वारे प्रशिक्षण आणि कौशल्य उन्नतीकरण योजना आणि जम्मू आणि काश्मीर सरकारच्या हस्तकला आणि हातमाग संचालनालयाद्वारे अंमलात आणली जाते ज्यामध्ये विभागीय प्रशिक्षण केंद्रांमधील उत्तीर्ण गुणवंत प्रशिक्षणार्थी आणि माजी प्रशिक्षणार्थी ओळखले जातात आणि ज्यांना मनुष्यबळाची कमतरता तसेच सुस्तावलेल्या हस्तकलांमध्ये कौशल्य उन्नतीकरण प्रशिक्षण दिले जाते. नोंदणीकृत कारखाना/करखंडार ओळखले जातात जे त्यांच्या कारखान्यात प्रशिक्षणार्थी आणि माजी प्रशिक्षकांच्या तुकडीची नोंदणी करण्यास इच्छुक असतात. छोट्या कारखान्यासाठी किमान पाच प्रशिक्षणार्थी आणि मोठ्या कारखान्यासाठी जास्तीत जास्त 10 प्रशिक्षणार्थी. प्रशिक्षण कार्यक्रमाच्या सहा महिन्यांच्या कालावधीसाठी प्रत्येक नौकेसाठी किमान एक आणि जास्तीत जास्त पाच प्रशिक्षण कार्यक्रमांचा विचार केला जाईल. योजनेची उद्दिष्ट्येः * * 1. सुस्तावलेल्या हस्तकलांना पुनरुज्जीवित करा. 2. प्रशिक्षणार्थींच्या शिकण्याच्या तंत्रांचा दर्जा वाढवा. 3. कारागिरांना सामूहिककरणाकडे नेऊन त्यांच्या मजुरीच्या उत्पन्नात सुधारणा करा. प्रशिक्षणार्थींमध्ये उद्योजकता कौशल्ये आणि योग्यता विकसित करण्यासाठी उत्पादक संघटनांशी संबंध निर्माण करा. या योजनेची दूरदृष्टीः * * जे कारागीर हस्तकला क्षेत्राचा कणा बनतात ते व्यवसायाच्या शोषक साखळीत काम करतात ज्यामुळे ते गरिबी आणि निराशावाद या दुष्टचक्राकडे नेतात. कमी वेतनाचे उत्पन्न आणि खराब सामाजिक-आर्थिक स्थितीमुळे मोठ्या संख्येने कारागीरांना (मुख्यतः पुरुष लोक) हस्तकला व्यवसाय सोडण्यास भाग पाडले जाते. कारागीर समुदायासमोरील आव्हानांचा सामना करण्यासाठी ही योजना सर्वात प्रभावी मार्गांपैकी एक म्हणून उदयास येईल असे वाटते. उत्तीर्ण प्रशिक्षणार्थींना उत्पादक गटांनी स्वीकारलेल्या सुधारित उत्पादकता प्रक्रियांची माहिती देणे त्यांना अधिक चांगल्या उत्पादकतेकडे नेऊ शकते आणि त्यांच्या सामूहिक कौशल्य उन्नतीकरणाचा लाभ घेऊ शकते ज्यामुळे शाश्वत उपजीविकेस चालना मिळण्यास मदत होऊ शकते कारण कारागिरांना सानुकूलित उत्पादन, नवीन रचना विकास, तंत्रज्ञानाशी संबंधित बदल आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे बाजारपेठेच्या मागणीची नाडी मिळू शकते.
पात्रता
- अर्जदार विभागीय प्रशिक्षण केंद्रातून उत्तीर्ण प्रशिक्षणार्थी/माजी प्रशिक्षणार्थी असणे आवश्यक आहे. 1. विभागीय प्रशिक्षण केंद्र हस्तकला आणि हातमाग विभागाद्वारे चालवले जाणे आवश्यक आहे. 1. अर्जदाराकडे आधारशी जोडलेले बँक खाते असणे आवश्यक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार क्रमांक
- बँकेचा तपशील
- अधिवास प्रमाणपत्र
- ओळखीचा पुरावा
- वयाचा/जन्मस्थळाचा पुरावा
- पुरावा रेग. नवीनतम शैक्षणिक पात्रता
- मिळालेल्या प्रशिक्षणाचा पुरावा (असल्यास)
- नोंदणी कार्ड (हस्तकला आणि हातमाग विभाग, जम्मू आणि काश्मीर सरकार)(नोंदणीकृत असल्यास)
- घाऊक विक्रेते/किरकोळ विक्रेते/निर्यातदार/ई-कॉमर्स पोर्टलच्या संख्येशी संबंधित सहाय्यक कागदपत्रे ज्यांच्याशी बाजार संबंध प्रस्थापित केले आहेत
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- हा लाभ एकवेळची मदत म्हणून दिला जाईल का?
होय, हा लाभ एकवेळची मदत म्हणून दिला जाईल.
- या योजनेसाठी कोण अर्ज करू शकतात?
उत्तर आहे. विभागीय प्रशिक्षण केंद्रांचे गुणवंत उत्तीर्ण प्रशिक्षणार्थी/माजी प्रशिक्षणार्थी यांना करखंडर योजनेंतर्गत नोंदणीची निवड करावी लागेल.
- करखंडरला कोणती आर्थिक मदत दिली जाईल?
प्रशिक्षण कार्यक्रम यशस्वीरित्या चालवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सर्व साधनसामग्रीमुळे खर्च म्हणून प्रत्येक तुकडीसाठी ₹25,000/- ची एकरकमी रक्कम कारकंदरला दिली जाईल. लॉजिस्टिक शुल्क/प्रशिक्षक/करखंडार यांना मानधनः-दरमहा प्रति प्रशिक्षणार्थी ₹. 2000/-.
- योजनेचा लाभ घेण्यासाठी किमान शैक्षणिक पात्रता आवश्यक आहे का?
नाही, कोणत्याही शैक्षणिक पार्श्वभूमीचे प्रशिक्षणार्थी या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.
- उत्तीर्ण प्रशिक्षणार्थी देखील या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात का?
होय, विभागीय प्रशिक्षण केंद्रांमधील उपस्थित आणि उत्तीर्ण प्रशिक्षणार्थी दोघेही करखंडर योजनेसाठी पात्र आहेत.
- 'भाषिक हस्तकला' म्हणजे काय?
"भाषिक हस्तकलांमध्ये" चकचकीत मातीची भांडी, पिरोजा हस्तकला आणि डार्निंग यांचा समावेश होतो.
- प्रत्येक कारखान्यात जास्तीत जास्त किती प्रशिक्षणार्थींना परवानगी आहे?
छोट्या कारखान्यासाठी किमान पाच प्रशिक्षणार्थी आणि मोठ्या कारखान्यासाठी जास्तीत जास्त 10 प्रशिक्षणार्थी.
- हस्तकला प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा कालावधी किती आहे?
प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा कालावधी सहा महिन्यांचा असेल.
- झारखंडर योजनेची अंमलबजावणी करणारी संस्था कोण आहे?
जम्मू आणि काश्मीर सरकारचे हस्तकला आणि हातमाग संचालनालय ही झारखंडर योजनेची अंमलबजावणी करणारी संस्था आहे.
- या योजनेअंतर्गत करखंडारांना कोणते लाभ मिळतील?
मालवाहतूक शुल्क/प्रशिक्षक/कारकंदर यांना मिळणारे मानधनः रु. 2, 000/- प्रति प्रशिक्षणार्थी दरमहा. करखंडरला एक लाख रुपयांची एकरकमी रक्कम दिली जाते. प्रशिक्षण कार्यक्रम यशस्वीरित्या चालवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सर्व रसद, म्हणजे साधने, उपकरणे, करंगळी, कच्चा माल, जागा इत्यादींमुळे खर्च म्हणून प्रति तुकडी 25,000/- रुपये.
- या योजनेअंतर्गत आर्थिक सहाय्य रोख स्वरूपात दिले जाईल का?
नाही, आर्थिक मदतीची रक्कम केवळ डी. बी. टी. पद्धतीने वितरित केली जाईल.
- मी या योजनेसाठी ऑफलाईन अर्ज करू शकतो का?
नाही, सध्या ही योजना केवळ ऑफलाईन पद्धतीने अर्ज स्वीकारते.
- जर मी या योजनेसाठी अर्ज केला पण मला प्रशिक्षण कार्यक्रम अधूनमधून सोडावा लागला तर काय?
अर्जदाराने एका प्रतिज्ञापत्रावर स्वाक्षरी करणे आवश्यक आहे की त्याला/तिला करखंडर योजनेतून जावेसे वाटते आणि कोणत्याही परिस्थितीत तो/ती अभ्यासक्रम अधूनमधून सोडणार नाही. जर त्याने/तिने अभ्यासक्रम अधूनमधून सोडला तर अशा परिस्थितीत तो/ती संपूर्ण शिष्यवृत्ती परत करेल.
जम्मू-काश्मीरमधील आणखी योजना
एएएसआरए योजना
- या योजनेंतर्गत, विधवा, निराधार, दारिद्र्य रेषेखालील (बी. पी. एल.) कुटुंबे आणि ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न ₹75000/- पेक्षा कमी आहे अशा कुटुंबांचे उदरनिर्वाह करणाऱ्यांना सामाजिक…
तपशील पहा →
शैक्षणिक शिक्षण (जेके. बी. ओ. सी. डब्ल्यू. डब्ल्यू. बी.)
शैक्षणिक पात्रतेवर आधारित आर्थिक सहाय्य-* * 1. इयत्ता 9 वी ते 10 वीः ₹4,500/-. 1. इयत्ता 11 वी ते 12 वीः ₹6,000/- 1. पदवीपूर्वः ₹ 10,000/-. 1. पदव्युत्तर शिक्षणः ₹15,000/-
तपशील पहा →
बाळ आश्रम
मोफत शालेय शिक्षण, भोजन आणि निवास, मोफत अंथरूण आणि कपडे, मनोरंजनात्मक साहित्य आणि औषधे.
तपशील पहा →
योगदान देणारी सामाजिक सुरक्षा योजना
1. यासाठी उघडण्यात आलेल्या संयुक्त खात्यात राज्य सरकार ₹300/- आणि लाभार्थी ₹200/- यांचे योगदान 5 किंवा 10 वर्षांसाठी दर तिमाहीत दिले जाईल. 1. ही रक्कम लाभार्थीसाठी उघडलेल्या बँक…
तपशील पहा →