जागतिक सहभाग योजनाः भारताचा महोत्सव
योजनेविषयी
जागतिक सहभाग योजनाः भारत सरकारच्या सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या आय. सी. आर. विभागाद्वारे जागतिक सहभाग योजनेचा घटक असलेल्या 'ग्लोबल एंगेजमेंट योजनाः फेस्टिव्हल ऑफ इंडिया' चा उद्देश भारतीय कलाप्रकारांचा सराव करणाऱ्या कलाकारांना 'फेस्टिव्हल ऑफ इंडिया' च्या बॅनरखाली परदेशात सादरीकरण करण्याची संधी प्रदान करणे हा आहे. या घटकाच्या माध्यमातून, परदेशात सादरीकरणासाठी निवडलेल्या भारतीय कलाकार, नर्तक, संगीतकार आणि सांस्कृतिक मंडळांना आंतरराष्ट्रीय प्रवास, सादरीकरण संधी आणि लॉजिस्टिक सहाय्यासाठी निधी प्रदान केला जातो. हा घटक संस्कृती मंत्रालयाद्वारे परदेशातील भारतीय मिशनच्या समन्वयाने, स्थायी समिती, भारतीय महोत्सव (एफ. ओ. आय.) कक्ष आणि छाननी समितीच्या माध्यमातून राबवला जातो. उद्दिष्टेः परदेशात भारतीय संस्कृतीला प्रोत्साहन देणे. भारताबरोबर परदेशी देशांचे संबंध मजबूत करणे. - द्विपक्षीय सांस्कृतिक करारांना प्रोत्साहन देणे. - प्रोजेक्ट इंडियाची परदेशात असलेली सांस्कृतिक प्रतिमा. - अंतर्गामी पर्यटनाला प्रोत्साहन देणे. संस्थात्मक रचनाः सचिव (संस्कृती) यांच्या अध्यक्षतेखालील स्थायी समितीत आय. सी. सी. आर., पर्यटन मंत्रालय, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय, नियोजन आयोग, सांस्कृतिक मंत्रालयाचे आर्थिक सल्लागार, भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाचे महासंचालक (ए. एस. आय.) आणि इतर संबंधित विभाग/संस्थांचे प्रतिनिधी असतात; ती देश, कार्यक्रम आणि कालावधी निवडण्याबाबत निर्णय घेते. - कलाकारांची निवड, प्रतिनिधीमंडळाचा आकार, प्रवासाच्या तारखा, ठिकाणे, वेळ, दळणवळण, निवास, माल हाताळणी आणि इतर तपशीलांचा समावेश असलेला एकत्रित प्रस्ताव तयार करण्यासाठी भारतीय महोत्सव कक्ष सहभागी संस्थांशी समन्वय साधतो. - प्रदर्शन कला, साहित्य आणि प्रदर्शनांमध्ये कौशल्य असलेल्या अशासकीय संस्था/व्यक्तींच्या सहभागासाठी छाननी समिती सुविधा देते; श्रेणीबद्ध आणि सूचीबद्ध व्यक्ती संस्कृती मंत्रालयाच्या संकेतस्थळावर सूचीबद्ध आहेत. * * समाविष्ट कार्यक्रमः * *-नृत्य (शास्त्रीय, लोक, समकालीन, संलयन),-संगीत (गायन, वाद्ये, सूफी, शास्त्रीय, अर्ध-शास्त्रीय, कर्नाटक, समकालीन)-प्रदर्शन,-रंगमंच,-मेहंदी कलाकार आणि कठपुतळीसह लोक कला,-साहित्य महोत्सव (साहित्य अकादमीतून),-खाद्य महोत्सव,-चित्रपट महोत्सव,-योग,-फॅशन शो/वस्त्रोद्योग प्रदर्शन
लाभ
- सांस्कृतिक मंत्रालय निवडलेल्या शिष्टमंडळाचा खर्च पूर्ण करते, ज्यात आंतरराष्ट्रीय मार्ग, कामगिरी शुल्क, व्हिसा शुल्क, प्रवास विमा, अतिरिक्त सामानाचा खर्च आणि 3 किंवा 4 तारांकित हॉटेल्समधील निवास यांचा समावेश आहे. 1. मंत्रालय ठिकाण भाड्याने घेण्याचे शुल्क आणि प्रसिद्धी खर्चास देखील पाठबळ देते. 1. अर्थसंकल्पात असा खर्च समाविष्ट करण्यापूर्वी मोहिमांनी स्थानिक सरकार आणि/किंवा सार्वजनिक-खाजगी निधीद्वारे स्थळे, इतर पायाभूत सुविधा (ध्वनी प्रणाली, प्रकाश व्यवस्था), स्थानिक आदरातिथ्य आणि स्थानिक वाहतुकीसाठी प्रायोजकत्व शोधणे अपेक्षित आहे-यामुळे भारताच्या महोत्सवासाठी मर्यादित अंदाजपत्रक जास्तीत जास्त सुनिश्चित होते. 1. महोत्सवाचा एक भाग म्हणून अन्न महोत्सव, चित्रपट महोत्सव, योग आणि फॅशन शो किंवा वस्त्रोद्योग प्रदर्शन आयोजित करण्यासाठी भारतीय मिशनना प्रोत्साहित केले जाते, ज्यासाठी मंत्रालय संबंधित मंत्रालय किंवा संस्थेशी संपर्क साधते. 1. सांस्कृतिक मंत्रालय आपल्या विभागीय सांस्कृतिक केंद्रांमधून लोकनृत्य/संगीतासाठी आणि संगीत नाटक अकादमी आणि कलाक्षेत्र यासारख्या स्वायत्त संस्थांकडून शास्त्रीय नृत्य/संगीतासाठी सांस्कृतिक पथके पाठवते; संग्रहालये, ललित कला अकादमी किंवा साहित्य अकादमीद्वारे प्रदर्शन आणि/किंवा व्याख्याने देखील पाठवली जातात. > * * वितरणाची पद्धतीः * *-निधी थेट कलाकारांना दिला जात नाही; आंतरराष्ट्रीय मार्ग आरक्षण, व्हिसा आणि कलाकारांना सादरीकरण शुल्क भरण्याची व्यवस्था करण्यासाठी मंत्रालय भारतातील नोडल एजन्सीची निवड करते. * * वारंवारता/वितरणाची वेळः * *-आर्थिक आणि प्रशासकीय मान्यतेनंतर 75 टक्के आणि उपयोग प्रमाणपत्र मिळाल्यावर उत्सवाच्या समाप्तीनंतर शिल्लक दोन हप्त्यांमध्ये मंजूर अर्थसंकल्प जारी केला जातो. वैधता/अटीः संस्कृती मंत्रालय उत्सवाच्या आधी, दरम्यान आणि नंतर सतत प्रतिसादाची अपेक्षा करते; जर केले असेल तर मोहिमांनी अहवाल, छायाचित्रे आणि व्हिडिओ रेकॉर्डिंग पाठवावे. <बीआर>
पात्रता
- अर्जदाराला परफॉर्मिंग आर्ट्स, साहित्य, प्रदर्शन किंवा संबंधित विषयांमध्ये कौशल्य असायला हवे. 1. अर्जदाराला छाननी समितीने श्रेणीबद्ध केले पाहिजे आणि सूचीबद्ध केले पाहिजे. सूचीबद्ध व्यक्तींची यादी सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या संकेतस्थळावर अपलोड केली जाते. 1. अर्जदार सूचीबद्ध केलेल्या यादीतील कलाकारांच्या उत्कृष्ट किंवा आशादायक श्रेणीतील असावा, ज्यातून भारतीय मिशन कला प्रकार निवडते
अर्ज कसा करावा
Offline
- महोत्सवाच्या तारखा आणि समाविष्ट करण्याच्या प्रस्तावित उपक्रमांसाठी मोहिमांकडून सूचना प्राप्त झाल्यानंतर, माननीय & #39 ची मंजुरी सांस्कृतिक मंत्र्यांची नियुक्ती केली जाते.-मंत्र्यांच्या कामकाजाच्या मान्यतेनंतर, मोहिमा प्रत्येक शहरातील प्रत्येक सादरीकरणाच्या आणि स्थळांच्या अचूक तारखांसह, सांस्कृतिक मंत्रालयाकडून निधी पुरविल्या जाणाऱ्या कामकाजाच्या अंदाजपत्रकासह महोत्सवाचा तपशीलवार कार्यक्रम तयार करतात.-आंतरराष्ट्रीय मार्गांचे आरक्षण, व्हिसा आणि कलाकारांना सादरीकरण शुल्क भरणे यासारख्या सांस्कृतिक मंडळांची व्यवस्था करण्यासाठी मंत्रालय भारतातील नोडल एजन्सीची निवड करते.-मंजूर अर्थसंकल्प आर्थिक आणि प्रशासकीय मान्यतेनंतर 75 टक्के हप्त्यांमध्ये जारी केला जातो आणि महोत्सवाच्या समाप्तीनंतरची शिल्लक रक्कम, उपयोग प्रमाणपत्रे मिळाल्यावर जारी केली जाते.-सांस्कृतिक मंत्रालय उत्सवाच्या कालावधीपूर्वी, दरम्यान आणि नंतर सतत प्रतिसादाची अपेक्षा करते. मोहिमांनी अहवाल, छायाचित्रे आणि व्हिडिओ रेकॉर्डिंग (केले असल्यास) पाठवावेत
आवश्यक कागदपत्रे
- भारतीय महोत्सव कक्षाने तयार केलेला एकत्रित प्रस्ताव (सादरीकरणांचा तपशील, प्रतिनिधी मंडळाचा आकार आणि तपशील, प्रवासाच्या तारखा, स्थानिक ठिकाणे, प्रदर्शनाच्या वेळा, स्थानिक रसद आणि निवास व्यवस्था, माल हाताळणी शुल्क, संबंधित संस्थांचा संपर्क तपशील, लोगो, पोस्टर यांचा समावेश असलेला).
- मंत्र्यांच्या उपक्रमांना मंजुरी मिळाल्यानंतर मिशनने सादर केलेल्या अंदाजित अंदाजपत्रकासह प्रत्येक कामगिरीच्या अचूक तारखांसह आणि प्रत्येक शहरातील स्थळांसह महोत्सवाचा तपशीलवार कार्यक्रम.
- मान्यताप्राप्त अर्थसंकल्पाचा उर्वरित (25 टक्के) हप्ता जारी करण्यासाठी आवश्यक असलेले उपयोग प्रमाणपत्र.
- महोत्सवाचे अहवाल, छायाचित्रे आणि व्हिडिओ रेकॉर्डिंग (केले असल्यास) संस्कृती मंत्रालयाकडे पाठवावे.
कोण पात्र नाही
<बीआर>
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- भारतीय महोत्सव (एफ. ओ. आय.) म्हणजे काय?
परदेशात भारताचे उत्सव हे भारताच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचा प्रचार करण्यासाठी आणि यजमान देशाच्या लोकांवर कायमस्वरूपी प्रभाव पाडण्याच्या उद्देशाने जागतिक स्तरावर भारताची प्रतिमा एकत्रितपणे वाढवण्यासाठी आयोजित केले जाणारे कार्यक्रम आहेत.
- भारतीय महोत्सव कोणत्या योजनेअंतर्गत येतो?
सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या आय. सी. आर. विभागाने अंमलात आणलेल्या 'जागतिक सहभाग योजने' च्या (पूर्वी 'आंतरराष्ट्रीय सांस्कृतिक संबंधांच्या संवर्धनासाठी योजना' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या) तीन घटकांपैकी भारतीय महोत्सव हा एक घटक आहे.
- भारतीय महोत्सव योजनेचे पुनरुज्जीवन केव्हा करण्यात आले?
परदेशात भारतीय उत्सव आयोजित करण्याची योजना 2013 मध्ये पुनरुज्जीवित करण्यात आली.
- भारतीय महोत्सवाची उद्दिष्टे काय आहेत?
- परदेशात भारतीय संस्कृतीला प्रोत्साहन देणे.
- परदेशी देश आणि भारत यांच्यातील बंध दृढ करणे.
- द्वैपाक्षिक सांस्कृतिक संपर्कांना प्रोत्साहन देणे.
- भारताची सांस्कृतिक प्रतिमा परदेशात प्रक्षेपित करा.
- अंतर्गामी पर्यटनाला प्रोत्साहन देणे.
- भारतीय महोत्सवात कोणत्या प्रकारच्या कार्यक्रमांचा समावेश केला जातो?
नृत्य (शास्त्रीय, लोकसंगीत, समकालीन), संगीत (गायन, वाद्ये, सूफी, शास्त्रीय, अर्धशास्त्रीय, कर्नाटक, समकालीन), प्रदर्शने, रंगभूमी, मेहंदी कलाकार आणि कठपुतळीसह लोक कला, साहित्य महोत्सव (साहित्य अकादमीतून), खाद्य महोत्सव, चित्रपट महोत्सव, योग आणि फॅशन शो/वस्त्रोद्योग प्रदर्शन.
- भारतीय महोत्सवासाठी कोणता देश आणि कार्यक्रम निवडला जातो हे कोण ठरवते?
सचिव (संस्कृती) यांच्या अध्यक्षतेखालील स्थायी समिती-आय. सी. सी. आर., पर्यटन मंत्रालय, माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय, नियोजन आयोग, सांस्कृतिक मंत्रालयाचे आर्थिक सल्लागार, भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ए. एस. आय.) चे महासंचालक आणि इतर संबंधित विभाग/संस्थांचे प्रतिनिधी देश, कार्यक्रम आणि कालावधी निवडण्याबाबत निर्णय घेतात.
- फेस्टिव्हल ऑफ इंडिया सेलची भूमिका काय आहे?
कलाकारांच्या निवडीपासून ते अर्थसंकल्पीय गरजेपर्यंत, सादरीकरण, प्रतिनिधी मंडळाचा आकार आणि तपशील, प्रवासाच्या तारखा, स्थानिक ठिकाणे, कार्यक्रमांची वेळ, स्थानिक दळणवळण आणि निवास व्यवस्था, माल हाताळणी शुल्क, संबंधित संस्थांचे संपर्क तपशील, लोगो आणि पोस्टर यासह सर्व पैलूंवर तपशीलवार माहिती असलेला एक एकत्रित प्रस्ताव तयार करण्यासाठी भारतीय महोत्सव कक्ष सर्व सहभागी संस्थांशी समन्वय साधतो.
- भारतीय महोत्सवात कलाकार म्हणून सहभागी होण्यासाठी कोण पात्र आहे?
सादरीकरण कला, साहित्य, प्रदर्शन इ. क्षेत्रात प्रभुत्व असलेल्या संस्थांव्यतिरिक्त इतर संस्था/व्यक्ती सहभागी होऊ शकतात. त्यांना छाननी समितीद्वारे श्रेणीबद्ध केले जाते आणि सूचीबद्ध केले जाते. भारतीय मिशन या सूचीबद्ध सूचीतून कला प्रकार निवडतात.
- सूचीबद्ध कलाकारांची यादी कुठे उपलब्ध आहे?
पॅनेलमध्ये समाविष्ट केलेल्या व्यक्तींची यादी सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या संकेतस्थळावर अपलोड केली जाते.
- भारतीय मिशन कोणत्या कला प्रकाराचा समावेश करावा हे कसे निवडते?
भारतीय महोत्सवाचे आयोजन करण्याचा प्रस्ताव असलेल्या मोहिमांनी यादीतील कलाकारांच्या उत्कृष्ट किंवा आशादायक श्रेणीतून कलाप्रकारांची निवड करावी. कला प्रकार ठरवताना, भारतीय संस्कृती, स्थानिक अभिरुची आणि संवेदनशीलतेचे प्रक्षेपण व्यापक करण्याच्या दृष्टीने, त्यांच्या देशात नुकत्याच झालेल्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांचा विचार करणे मोहिमांकडून अपेक्षित आहे.
- सांस्कृतिक मंत्रालय भारतीय महोत्सवासाठी स्वतःचे सांस्कृतिक पथके पाठवते का?
होय. सांस्कृतिक मंत्रालय आपल्या विभागीय सांस्कृतिक केंद्रांमधून लोकनृत्य आणि संगीतासाठी सांस्कृतिक पथके आणि संगीत नाटक अकादमी आणि कलाक्षेत्र यासारख्या स्वायत्त संस्थांकडून शास्त्रीय नृत्य आणि संगीतासाठी सांस्कृतिक पथके पाठवते. सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या अंतर्गत संग्रहालयांद्वारे प्रदर्शन आणि/किंवा व्याख्याने आणि ललित कला अकादमी किंवा साहित्य अकादमीसारख्या शैक्षणिक संस्थांना देखील पाठबळ दिले जाते.
- खाद्य महोत्सव, चित्रपट महोत्सव, योग किंवा फॅशन शो हे भारतीय महोत्सवाचा भाग असू शकतात का?
होय. भारतीय संस्कृतीच्या सर्वसमावेशक सादरीकरणासाठी, भारतीय मिशनना अन्न महोत्सव, चित्रपट महोत्सव, योग आणि फॅशन शो किंवा वस्त्रोद्योग प्रदर्शन एफ. ओ. आय. चा भाग म्हणून आयोजित करण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाते. सांस्कृतिक मंत्रालय संबंधित मंत्रालय किंवा संस्थेशी संपर्क साधण्याची सोय करते.
- भारतीय महोत्सवाला मान्यता देण्याची प्रक्रिया काय आहे?
महोत्सवाच्या तारखा आणि समाविष्ट करण्याच्या प्रस्तावित उपक्रमांसाठी मोहिमांकडून सूचना प्राप्त झाल्यानंतर, माननीय सांस्कृतिक मंत्र्यांची मान्यता प्राप्त होते. मंत्र्यांनी उपक्रमांना मान्यता दिल्यानंतर, संस्कृती मंत्रालयाकडून निधी पुरविल्या जाणाऱ्या उपक्रमांच्या अंदाजित अंदाजपत्रकासह प्रत्येक शहरातील प्रत्येक सादरीकरणाच्या आणि स्थळांच्या अचूक तारखांसह महोत्सवाचा तपशीलवार कार्यक्रम तयार करण्यास मोहिमांना सांगितले जाते.
- कलाकारांच्या प्रवासाची आणि पगाराची व्यवस्था कोण करते?
भारतातील सांस्कृतिक मंडळांसाठी आंतरराष्ट्रीय प्रवासाचे आरक्षण, व्हिसा आणि कलाकारांना सादरीकरण शुल्क भरणे इत्यादी व्यवस्था करण्यासाठी मंत्रालय भारतातील नोडल एजन्सीची निवड करते.
- मंजूर अर्थसंकल्प कसा जारी केला जातो?
आर्थिक आणि प्रशासकीय मान्यतेनंतर 75 टक्के आणि उपयोग प्रमाणपत्र मिळाल्यावर उत्सवाच्या समाप्तीनंतर शिल्लक दोन हप्त्यांमध्ये मंजूर अर्थसंकल्प जारी केला जातो.
- महोत्सवाच्या दरम्यान आणि नंतर मोहिमांकडून काय अपेक्षित आहे?
सांस्कृतिक मंत्रालय उत्सवाच्या आधी, दरम्यान आणि नंतर सतत प्रतिसादाची अपेक्षा करते. मोहिमांनी अहवाल, छायाचित्रे आणि व्हिडिओ रेकॉर्डिंग (केले असल्यास) पाठवावे.
- एकूण जागतिक सहभाग योजनेसाठी (ज्यात भारतीय महोत्सवाचा समावेश आहे) वेगळा अर्थसंकल्पीय खर्च आहे का?
होय. या योजनेचा खर्च ₹ 62,70,00,000/- (महसूल) 2021-22 ते 2025-26 या कालावधीसाठी आहे.
केंद्रातील आणखी योजना
आम आदमी विमा योजना
जीवन विमा संरक्षणः * * *-नैसर्गिक मृत्यूः ₹30,000/--अपघातामुळे मृत्यूः ₹75,000/- आणि ₹75,000/- अपंगत्व लाभः * *-अपघातामुळे एकूण कायमस्वरुपी अपंगत्व (दोन डोळे किंवा दोन हातपाय…
तपशील पहा →
अब्दुल कलाम टेक्नॉलॉजी इनोव्हेशन नॅशनल फेलोशिप
1. शिष्यवृत्तीची रक्कम नियमित उत्पन्नाव्यतिरिक्त दरमहा ₹25,000/- आहे. 1. वार्षिक ₹ <आयडी1 लाखांचे संशोधन अनुदान. 1. यजमान संस्थेला वर्षाला ₹1 लाखांची भरपाई. * * टीपः * ही…
तपशील पहा →
तंत्रज्ञान विकास आणि प्रसारासाठी ज्ञानाची उपलब्धता (ए2के +)-अभ्यास
* * पाठबळ खालील खर्चाच्या बाबींसाठी असेलः * * 1. मनुष्यबळ. 1. नेटवर्किंग, सर्वेक्षण, भागधारकांच्या बैठका, तज्ञ, संसाधन व्यक्ती इत्यादींसाठी प्रवास; (प्रकल्पांतर्गत आंतरराष्ट्रीय…
तपशील पहा →
आगाऊ अधिकृतता (एए)
1. निर्यातीसाठीच्या गुंतवणुकीला जेथे लागू असेल तेथे मूलभूत सीमाशुल्क, अतिरिक्त सीमाशुल्क, शैक्षणिक उपकर, डंपिंगविरोधी शुल्क, सुरक्षा शुल्क आणि संक्रमण उत्पादन विशिष्ट सुरक्षा…
तपशील पहा →