फळांच्या संवर्धनाबाबत सामुदायिक कॅनिंग आणि प्रशिक्षण
योजनेविषयी
स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेल्या हंगामी फळे आणि भाज्यांमधून जॅम, जेली, लोणचे, स्क्वॅश, सॉस, चटणी इत्यादी विविध संरक्षित वस्तू तयार करण्याच्या तंत्रांविषयी लोकांपर्यंत विशेषतः महिला विभागापर्यंत माहिती पोहोचवण्याच्या उद्देशाने आसामचे कृषी उपसंचालक (फळ संरक्षण) यांचे कार्यालय सामुदायिक केनिंग आणि फळ संवर्धनातील प्रशिक्षण योजनेअंतर्गत चालते. या उद्देशासाठी केंद्रांमधील कर्मचाऱ्यांच्या सक्रिय मार्गदर्शनासह क्षेत्रीय स्तरावर आणि केंद्रांमध्येच प्रशिक्षण आयोजित केले जाते. सध्या 19 (एकोणीस) जिल्ह्यांमध्ये 21 (एकवीस) सामुदायिक कॅनिंग आणि प्रशिक्षण केंद्रे आहेत (दिफू केंद्र जिल्हा परिषदेच्या नियंत्रणाखाली आहे). या प्रत्येक केंद्राचे नेतृत्व उपविभागीय कृषी अधिकारी (एस. डी. ए. ओ.) दर्जाचा एक अधिकारी करतो. स्थापनेपासून या सामुदायिक कॅनिंग आणि प्रशिक्षण केंद्रांनी लोकांमध्ये लक्षणीय लोकप्रियता मिळवली आहे ज्यांना त्यांच्या संबंधित भागात फळे आणि भाजीपाल्याच्या संवर्धनाचा लाभ मिळाला आहे. विविध संरक्षित वस्तू तयार करण्याच्या सुविधा पुढे पाठवण्याव्यतिरिक्त या केंद्रांद्वारे प्रशिक्षण कार्यक्रम देखील हाती घेतले जातात आणि विविध महिला गट, संस्था आणि एन. जी. ओ. यांना केंद्रांच्या अशा कार्यांचा मोठा फायदा झाला आहे. या केंद्रांच्या उपक्रमांमधून काही महसूलही मिळतो आणि तो वेळोवेळी सरकारी खात्यात जमा केला जातो.
लाभ
- फळे आणि भाज्यांच्या संवर्धनासाठी राज्यभरातील जनतेला, विशेषतः महिला आणि गृहिणींपर्यंत सुविधा पोहोचवणे. 1. कमी कालावधीतील वापरासाठी तज्ञ तांत्रिक देखरेखीखाली आणि मार्गदर्शनाखाली हंगामी फळे आणि भाज्यांचे घरगुती स्तरावरील संरक्षण आणि डबे तयार करणे. 1. जॅम, जेली, स्क्वॉश, ज्यूस, सॉस, चटणी, लोणचे इत्यादी मूल्यवर्धित उत्पादने नाममात्र दरात तयार करण्यास प्रोत्साहन देणे. 1. महिला समिती, स्वयंसहाय्यता गट, महाविद्यालयीन मुली इ. सारख्या विविध संस्थांमार्फत महिला, गृहिणींना 1 दिवस, 3 दिवस आणि 6 दिवसांसाठी, विशेषतः ग्रामीण भागात (दुग्धप्रक्रिया 1 दिवसाच्या प्रशिक्षणाखाली येते), फळे आणि भाज्यांच्या घरगुती संवर्धनाचे प्रशिक्षण देणे. 1. स्वयंरोजगाराच्या उद्देशाने फळे आणि भाज्यांमध्ये लघु कुटीर उद्योग सुरू करण्यासाठी व्यक्तींना प्रशिक्षित करणे. या प्रशिक्षणाचा कालावधी 7 ते 15 दिवसांचा असेल. 1. प्रशिक्षित व्यक्तींना प्रमाणपत्रे प्रदान करणे जेणेकरून ते त्यांचा स्वतःचा उद्योग सुरू करू शकतील
पात्रता
महिला समिती, स्वयंसहाय्यता गट, महाविद्यालयीन मुली इ. सारख्या विविध संस्थांमार्फत महिला, गृहिणींना 1 दिवस, 3 दिवस आणि 6 दिवसांसाठी फळे आणि भाज्यांचे घरगुती स्तरावरील संवर्धनाचे प्रशिक्षण देणे, विशेषतः ग्रामीण भागात (दुग्धप्रक्रिया 1 दिवसाच्या प्रशिक्षणाखाली येते). स्वयंरोजगाराच्या उद्देशाने फळे आणि भाज्यांमध्ये लघु कुटीर उद्योग सुरू करण्यासाठी व्यक्तींना प्रशिक्षण देणे. या प्रशिक्षणाचा कालावधी 7 ते 15 दिवसांचा असेल-प्रशिक्षित व्यक्तींना प्रमाणपत्रे प्रदान करणे जेणेकरून ते स्वतःचा उद्योग सुरू करू शकतील.
अर्ज कसा करावा
Offline
लाभार्थ्यांनी त्यांच्या स्वतःच्या जिल्हा समुदाय कॅनिंग आणि प्रशिक्षण केंद्रांशी संपर्क साधावा अशी विनंती केली जाते. किंवा कृषी संचालक (एफ. पी.) आसाम, उलुबारी, गुवाहाटी-7.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड.
- मतदार कार्ड.
- पॅन कार्ड.
- वैध बँक खाते.
आणि स्वतःच्या जिल्हा समुदाय कॅनिंग आणि प्रशिक्षण केंद्रांनुसार विश्रांती.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- फलोत्पादनामध्ये फळांचे संवर्धन म्हणजे काय?
संरक्षण-"पुढील वापरासाठी खाद्यपदार्थांची गुणवत्ता न बिघडवता उत्पादनांचे साठवण आयुष्य वाढवण्याची तंत्रे". बागायती उत्पादने ही कापणीनंतरही सुरू असलेल्या वाष्पोत्सर्जन आणि श्वासोच्छवासासारख्या विविध शारीरिक क्रियांसह जैविक अस्तित्व आहे.
- आसाममधील फलोत्पादनाची स्थिती काय आहे?
क्षेत्रः फलोत्पादन पिकेः भाजीपालाः आसामची आकडेवारी 2022 मध्ये 306.240 हेक्टर नोंदवली गेली. यामुळे 2021 च्या 334.500 हॅक्टरच्या आधीच्या संख्येच्या तुलनेत घट नोंदवली गेली आहे.
- आसाममधील उच्च मूल्य असलेली पिके कोणती आहेत?
जास्त परतावा मिळाल्यामुळे पेंढा बेरी, पॅशन फ्रूट आणि सफरचंद बेरी यासारखी उच्च मूल्य असलेली पिके हळूहळू लागवडीसाठी लोकप्रिय होत आहेत. याव्यतिरिक्त, मशरूम उत्पादन हे बेरोजगार तरुणांसाठी फायदेशीर शेती उपक्रम मानले जात आहे.
- फळांच्या संवर्धनामध्ये डबाबंद डबे म्हणजे काय?
कॅनिंग म्हणजे बरणी किंवा डब्यामध्ये अन्न ठेवण्याची आणि विशिष्ट तापमानात योग्यरित्या गरम करण्याची प्रक्रिया, हा अनेक भिन्न अन्नपदार्थ जतन करण्याचा एक मार्ग आहे. उच्च उष्णता सूक्ष्मजीव नष्ट करते आणि अन्नाची सुरक्षितता आणि गुणवत्ता राखण्यासाठी एन्झाइम्स निष्क्रिय करते.
- फळे जतन करण्याचे 4 मार्ग कोणते आहेत?
तुम्ही उन्हाळ्याच्या उत्तरार्धातील फळे आणि भाज्या चार मूलभूत मार्गांनी जतन करू शकता. यामध्ये गोठवणे, डबाबंद करणे, लोणचे करणे आणि कोरडे करणे किंवा निर्जलीकरण करणे यांचा समावेश होतो. गोठवणे हा उत्पादन वाचवण्याचा सर्वात सोपा मार्ग आहे.
- फलोत्पादनामध्ये कोणते राज्य पहिल्या क्रमांकावर आहे?
आर्थिक वर्ष 2021 मध्ये, उत्तर प्रदेशने भारतातील बागायती पिकांचे सर्वाधिक 13 टक्के उत्पादन केले. पश्चिम बंगाल दहा टक्क्यांहून अधिक गुणांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
- आसाममध्ये फलोत्पादनासाठी काय आवश्यकता आहेत?
पात्रता निकषः पदवी स्तरावर किमान 55 टक्के गुण किंवा सी. जी. पी. ए. किंवा समकक्ष. पात्रता-बी. एससी. (कृषी)/बी. एससी. (फलोत्पादन) आणि संगणकाचे ज्ञान (एम. एस. वर्ड/एक्सेल/पॉवर पॉईंट इ.). ).
- आसामचे राष्ट्रीय फळ कोणते आहे?
आसामचे राष्ट्रीय फळ स्वादिष्ट आणि पौष्टिक सोनेरी सफरचंद आहे, ज्याला मिशिंग कोठाल असेही म्हणतात. स्पष्टीकरणः स्वादिष्ट आणि पौष्टिक सोनेरी सफरचंद, ज्याला मिशिंग कोथल असेही म्हणतात, हे ईशान्य भारतातील आसाम या प्रदेशाचे राज्य फळ आहे.
- आसाममध्ये कोणत्या पिकाचे सर्वाधिक उत्पादन होते?
आसाम हे भारतातील चहाचे सर्वात मोठे उत्पादक आहे, त्यानंतर पश्चिम बंगाल, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तर भारतातील इतर राज्ये आहेत.
- कोणते फळ पीक उच्च मूल्य आहे?
लिंबूवर्गीय हे सर्वाधिक मूल्यवान फळांचे पीक आहे. लिंबूवर्गीय फळबागांची उत्कृष्ट निचरा गुणधर्मांसह हलक्या मातीत चांगली भरभराट होते.
- डब्याचे 2 प्रकार कोणते आहेत?
घरगुती कॅनिंगच्या दोन पद्धती आहेतः वॉटर बाथ कॅनिंग आणि प्रेशर कॅनिंग.
आसाममधील आणखी योजना
आमेर डुकन ऑन व्हील्स
* * फायदे * * 1. आमार डूकनच्या बाबतीत विभागाने वाटप केलेल्या वस्तू लाभार्थी इतर वस्तूंव्यतिरिक्त चाकांवर ठेवेल. 1. 'आमार डूकन ऑन व्हील्स' च्या निवडलेल्या लाभार्थ्यांना…
तपशील पहा →
अभिनंदन शैक्षणिक कर्ज अनुदान योजना
* * फायदे * * 1. आसाम सरकार विद्यार्थ्यांना 1 लाख रुपयांपर्यंतच्या शैक्षणिक कर्जावर 50,000 रुपयांचे अनुदान देईल. 1. या योजनेत सर्व अर्जदार विद्यार्थी त्यांच्या कर्जाच्या 25 टक्के…
तपशील पहा →
'आसाम चहा उद्योग विशेष प्रोत्साहन योजने' अंतर्गत 'कृषी आयकर सुट्टी'
* * लाभ कालावधीः * * कृषी प्राप्तीकरासाठी 3 वर्षांची सुट्टी. लागू होणारी आर्थिक वर्षेः * * 2022-23 ते 2024-25. * * अटः * * विवरणपत्र नियत तारखेच्या आत दाखल करणे आवश्यक आहे; जर…
तपशील पहा →
अपोनार अपोन घर
कर्जाची रक्कम (₹): 5,00,000-10,00,000 अनुदान (₹): 1,00,000 कर्जाची रक्कम (₹): 10,00,000-20,00,000 अनुदान (₹): 1,50,000 कर्जाची रक्कम (₹): 20,00,000-30,00,000 अनुदान (₹): 2,00,000…
तपशील पहा →