विज्ञान विद्यार्थ्यांसाठी बी. एस. आर. शिष्यवृत्ती योजना-यू. जी. सी

भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाच्या विद्यापीठ अनुदान आयोगाने (यू. जी. सी.) 'विज्ञान विद्यार्थ्यांसाठी बी. एस. आर. शिष्यवृत्ती योजना' राबवली आहे. मूलभूत वैज्ञानिक संशोधन (बी. एस. आर.) योजनेचा उद्देश गुणवंत उमेदवारांना विज्ञानातील पी. एच. डी. पदवीसाठी प्रगत अभ्यास आणि संशोधन करण्याची संधी प्रदान करणे हा आहे. ही योजना पात्र विद्यापीठांच्या सर्विज्ञान, जैव-विज्ञान, कृषी विज्ञान, अभियांत्रिकी विज्ञान विभागांना लागू आहे. यू. जी. सी. ची विज्ञानातील संशोधन शिष्यवृत्ती ही बी. एस. आर. योजना, नियमित प्रवेश प्रक्रियेद्वारे यू. जी. सी. च्या अधिसूचनेत आधीच नमूद केलेल्या प्रक्रियेद्वारे विद्यापीठाच्या पी. एच. डी. अभ्यासक्रमात नोंदणी करण्यासाठी निवडलेल्या उमेदवारांसाठी खुली आहे. पीएच. डी. साठी नोंदणी प्रवेशानंतर होऊ शकते

आर्थिक सहाय्यः गेट/नेट पात्र उमेदवारांसाठीः जे. आर. एफ. 2 वर्षांसाठी दरमहा 24,800 रुपये-उर्वरित कालावधीसाठी दरमहा 27,900 रुपये-एस. आर. एफ. इतरांसाठीः जे. आर. एफ. 2 वर्षांसाठी दरमहा 21,700 रुपये-एस. आर. एफ. उर्वरित कालावधीसाठी दरमहा 24,800 रुपये * आकस्मिकता * *-जे. आर. एफ. वार्षिक 12,000 रुपये-एस. आर. एफ. वार्षिक 25,000 रुपये आणि जी. टी.-बी. एस. आर. योजनेअंतर्गत फेलोशिपचा कार्यकाळ सुरुवातीला दोन वर्षांसाठी आहे. - हा कालावधी संपल्यानंतर, संशोधन कार्य समाधानकारक आढळल्यास, एस. आर. एफ. म्हणून वाढीव पगाराच्या अंतर्गत त्याचा/तिचा कार्यकाळ आणखी पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी वाढवला जाईल. - समितीची शिफारस यू. जी. सी. ने नियुक्त केलेल्या संस्थेकडे आर. जी. एन. एफ.-एस. आर. एफ. च्या स्तरावर श्रेणीसुधारणा करण्यासाठी विहित नमुन्यात ([परिशिष्ट-6] (https://www.ugc.gov.in/pdfnews/9779504_BSR-fellowship.pdf) सादर केली जाईल. जर पहिल्या दोन वर्षांचे काम समाधानकारक आढळले नाही, तर त्याला/तिला सुधारणेसाठी अतिरिक्त वर्ष दिले जाईल. अशा परिस्थितीतीन वर्षांनंतर कामाचे पुन्हा मूल्यांकन केले जाईल आणि जर सुधारणा आढळली तर फेलोला बी. एस. आर. अंतर्गत आणखी दोन वर्षे मिळतील. अशा प्रकारे, शिष्यवृत्तीचा एकूण कालावधी पाच वर्षांचा आहे, ज्यामध्ये पुढील वाढीची तरतूद नाही. शिष्यवृत्तीची रक्कम यू. जी. सी. ने नियुक्त केलेल्या संस्थेद्वारे थेट सदस्याच्या बँक खात्यात वितरित केली जाईल, हे लक्षात घेतले पाहिजे. * * * एच. आर. ए.: * * * 1. उमेदवारांना संस्थांमध्ये योग्य वसतिगृहातील निवास व्यवस्था पुरवली जाऊ शकते. अशा परिस्थितीत, सहकारी केवळ भोजनालय, वीज, पाणी शुल्क इ. वगळता वसतिगृहाचे शुल्क भरण्यास पात्र आहे. यासाठीचे प्रमाणपत्र कुलसचिव/संचालक/प्राचार्यांच्या माध्यमातून सादर करायचे आहे. वसतिगृहात राहणाऱ्या उमेदवारांना एच. आर. ए. ला परवानगी नाही. 1. वसतिगृहाच्या निवासाची अनुपलब्धता असल्यास, यजमान संस्थेद्वारे सहकारीला एकच निवासस्थान दिले जाऊ शकते. अशा प्रकरणांमध्ये, कर्मचाऱ्याने प्रत्यक्ष आधारावर दिलेले भाडे सरकारनुसार एच. आर. ए. च्या कमाल मर्यादेच्या अधीन राहून परत केले जाऊ शकते. भारतीय नियम. 1. जर सहकारी तिच्या स्वतःच्या निवासाची व्यवस्था करत असेल, तर त्याला/तिला सरकारने केलेल्या शहरांच्या वर्गीकरणानुसार एच. आर. ए. काढण्याचा अधिकार असू शकतो. भारताच्या. वैद्यकीयः-कोणतीही स्वतंत्र/निश्चित वैद्यकीय मदत पुरवली जात नाही. तथापि, विद्यार्थी विद्यापीठ/संस्था/महाविद्यालयात उपलब्ध असलेल्या वैद्यकीय सुविधांचा लाभ घेऊ शकतात. * * * * सोडून द्याः * * * 1. सार्वजनिक सुट्ट्यांव्यतिरिक्त वर्षातील जास्तीत जास्त 30 दिवसांची सुट्टी कदाचित बी. एस. आर. सदस्य विभागप्रमुखांच्या मान्यतेने घेऊ शकतात. मात्र, उन्हाळा, हिवाळा आणि पूजेच्या सुट्ट्यांसारख्या इतर कोणत्याही सुट्ट्यांना ते पात्र नाहीत. 1. पुरस्काराच्या कार्यकाळात एकदा भारत सरकारच्या नियमांनुसार शिष्यवृत्तीच्या पूर्ण दराने प्रसूती/पितृत्व रजेसाठी उमेदवार पात्र असतात. 1. विशेष प्रकरणांमध्ये, संबंधित संस्थेच्या विभागाच्या प्रमुखांच्या शिफारशीनुसार, संबंधित संस्थेच्या विभागाच्या प्रमुखांना शैक्षणिक/अध्यापन कार्य किंवा शैक्षणिकार्याशी संबंधित परदेशी प्रवास करण्यासाठी, आयोगाद्वारे शिष्यवृत्तीशिवाय शैक्षणिक सुट्टी आणि पुरस्काराच्या कार्यकाळात एका वर्षापेक्षा जास्त नसणाऱ्या आकस्मिकालावधीसाठी परवानगी दिली जाऊ शकते. प्रवासावरील खर्चाचा दावा यू. जी. सी. कडून केला जाऊ शकत नाही. शिष्यवृत्तीविना सुट्टीचा कालावधी कार्यकाळात मोजला जाईल. <बीआर>

1. यू. जी. सी. च्या अधिसूचनेमध्ये आधीच नमूद केलेल्या प्रक्रियेद्वारे विद्यापीठाच्या पीएच. डी. अभ्यासक्रमात नोंदणी करण्यासाठी निवडलेले उमेदवार, यू. जी. सी. ने निवडलेल्या उत्कृष्टतेची क्षमता असलेल्या विद्यापीठांमध्ये/प्रगत अभ्यास केंद्रे आणि विशेष सहाय्य विभागात नियमित प्रवेश प्रक्रियेद्वारे या योजनेअंतर्गत शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज करण्यास पात्र आहेत. 1. पीएच. डी. साठी नोंदणी प्रवेशानंतर होऊ शकते. * * * इतर अटीः * * विद्यापीठ/संस्था/महाविद्यालय आर. जी. एन. एफ.-एस. सी. योजनेअंतर्गत एम. फिल किंवा पीएच. डी. पर्यंत जाणाऱ्या संशोधनासाठी, संबंधित विषयांमध्ये पर्यवेक्षक किंवा विभागाकडे नियुक्त केलेल्या संशोधन विद्यार्थ्यांच्या निर्धारित संख्येची पर्वा न करता, प्रवेश देईल. * * * राजीनामाः * * जर सहकाऱ्याला कार्यकाळ संपण्यापूर्वी शिष्यवृत्ती सोडायची असेल, तर यू. जी. सी. ला कळवल्यानंतर निवडलेल्या संस्थेला त्यागाची माहिती कळवली जाऊ शकते. शिष्यवृत्तीचा एकूण कार्यकाळ असेल तर, त्याग करण्याच्या तारखेपर्यंत अनुदान जारी केले जाईल. * * * पुरस्कार रद्द करणेः * * * या प्रकरणांमध्ये शिष्यवृत्ती रद्द करण्यास जबाबदार आहेः - गैरवर्तन.-संशोधन कार्याची असमाधानकारक प्रगती.-उमेदवार नंतर अपात्र ठरतो.-उमेदवार आधीच इतर कोणत्याही स्त्रोतांकडून शिष्यवृत्ती/शिष्यवृत्ती घेत आहे.-उमेदवार एम. फिल/पीएच. डी. संशोधनात कार्यरत असल्याचे आढळल्यास.-अर्जदाराने दिलेली कोणतीही खोटी माहिती किंवा विद्वान/सहकारी/संशोधन पुरस्कार विजेत्यांनी केलेली कोणतीही फसवणूक. * * योजनेच्या प्रगतीवर देखरेख ठेवण्याची प्रक्रियाः * * * 1. सहकारी, त्याने निवडलेल्या आणि विद्यापीठ/निवड समितीने मंजूर केलेल्या विषयातील मान्यताप्राप्त मार्गदर्शकाच्या अंतर्गत पूर्णवेळ संशोधन कार्य हाती घेईल. सहकारी त्याच्या/तिच्या पर्यवेक्षकाच्या माध्यमातून जून आणि डिसेंबर महिन्यात संपणारे वार्षिक प्रगती अहवाल विद्यापीठासमोर सादर करेल आणि विद्यापीठ/संस्था/महाविद्यालय ते मिळवून प्रगतीची नोंद ठेवेल. 1. संशोधन सहकारी, ज्या वरिष्ठ विद्याशाखा सदस्याबरोबर तो/ती काम करत आहे आणि विभाग/विद्यापीठाच्या प्रमुखांच्या माध्यमातून, त्याच्या/तिच्या संशोधन कार्याच्या प्रगतीचा अर्धवार्षिक अहवाल सादर करेल. ([परिशिष्ट-4] (एच. टी. एसः //यू. जी. सी. जी. ओ. व्ही. इन/पी. डी. एफ. न्यूज/9779504 _ बी. एस. आर.-फेलोशिप. पी. डी. एफ.)). पुरस्कार पूर्ण झाल्यावर तो/ती आयोगाकडे एक सर्वसमावेशक अहवाल आणि त्याच्या/तिच्या प्रकाशित कार्याची प्रत, असल्यास, आणि सुमारे 500 शब्दांमध्ये संशोधन कार्याचा सारांश सादर करेल. 1. जर एखाद्या सहकारीला कार्यकाळात शिष्यवृत्ती सोडायची असेल तर ती विद्यापीठ/संस्था/महाविद्यालय आणि आयोगाच्या पूर्वपरवानगीने करावी. कोणत्याही विद्यापीठ/संस्था/महाविद्यालय किंवा सार्वजनिक संस्थेने घेतलेल्या कोणत्याही परीक्षेला बसण्यासाठी सहकारी संस्थेने विद्यापीठ/संस्था/महाविद्यालय आणि आयोगाची पूर्वपरवानगी घेणे आवश्यक आहे. 1. कामाची प्रगती असमाधानकारक आढळल्यास, या संदर्भात आयोगाचा निर्णय अंतिम असेल. 1. पुरस्काराच्या कार्यकाळात सहकारी कोणतीही नियुक्ती, देय किंवा अन्यथा स्वीकारणार नाही किंवा धारण करणार नाही किंवा इतर कोणत्याही स्त्रोताकडून कोणतेही वेतन, पगार, शिष्यवृत्ती इ. प्राप्त करणार नाही. मार्गदर्शक/विभागप्रमुखांच्या संमतीने सहकारी, विद्यापीठ/संस्था/महाविद्यालयाला त्याच्या शैक्षणिकार्यात मदत करू शकतो, ज्यामध्ये शिकवणी, चाचणी कागदपत्रांचे मूल्यांकन, प्रयोगशाळेतील प्रात्यक्षिकार्य, चर्चासत्र परिसंवाद इत्यादींचा समावेश आहे, परंतु अशा कार्यामुळे संशोधन कार्यक्रमात अडथळा येण्याची शक्यता नाही. 1. जर फेलो निवडीच्या वेळी इतर कोणत्याही संस्थेकडून इतर कोणत्याही शिष्यवृत्ती/प्रकल्पाचा लाभ घेत असेल, तर त्याला/तिला एक पुरस्कार समर्पण करणे आवश्यक असेल. 1. अभिप्राय संशोधन कार्य पूर्ण झाल्यानंतर विद्यार्थी त्याचे/तिचे संशोधन कार्य आर. जी. एन. एफ. साठी एम. फिल आणि पीएच. डी. प्रकाशित केलेल्या संशोधन प्रबंधांसह आय. एन. एफ. एल. आय. बी. एन. ई. टी. भांडारामध्ये सादर करेल (किमान 4 संशोधन प्रबंधः 2 राष्ट्रीय आणि 2 आंतरराष्ट्रीय) 2 विभागीय पुनरावलोकन समितीच्या शिफारशी सादर करताना राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय प्रकाशन आणि 2 कार्यकाळ संपण्यापूर्वी राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय प्रकाशन सादर करणे आवश्यक आहे. 1. यू. जी. सी. आय. एन. एफ. एल. आय. बी. एन. ई. टी. च्या भांडारामध्ये संशोधन कार्य आणि प्रकाशनांचा सर्वसमावेशक अहवाल यशस्वीरित्या सादर केल्यानंतर सहकारीने पीएच. डी./एम. फिल. पूर्णतेचे प्रमाणपत्र सादर करणे आवश्यक आहे. * * टीपः * अंतिम 2 हप्ते रिपॉझिटरीमध्ये अभिप्राय आणि संशोधन कार्य सादर केल्यानंतरच जारी केले जातील

Offline

अर्जदारांना निवडण्यात आलेल्या विद्यापीठे/संस्थांमध्ये संशोधन शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज करावा लागेल. या मार्गदर्शक तत्त्वांमधील तरतुदींनुसार संबंधित संस्थेद्वारे निवड केली जाईल. विद्यापीठ या योजनेअंतर्गत पात्र उमेदवारांमधून पुढील घटकांसह निवड समितीने घेतलेल्या मुलाखतीच्या प्रक्रियेद्वारे संशोधन विद्यार्थ्यांची निवड करेल-कुलगुरूंनी नामनिर्देशित केलेला एक प्रख्यात शास्त्रज्ञ-विभागप्रमुख-विभागातून एक प्राध्यापक आणि एक वाचक, कुलगुरूंनी नामनिर्देशित केलेला-विद्यापीठाच्या बाहेरील दोन तज्ञ, कुलगुरूंनी नामनिर्देशित केलेले, विभागाच्या प्रमुखांनी प्रस्तावित केलेल्या नावांच्या पॅनेलमधून

1. आधार कार्ड
2. छायाचित्र
3. पत्त्याचा पुरावा
4. संपर्क्रमांक
5. बँक खात्याचा तपशील
6. शैक्षणिक पात्रता प्रमाणपत्रे
7. आवश्यकतेनुसार इतर सहाय्यक कागदपत्रे

<बीआर>