आपकी बेटी हमारी बेटी

हरियाणा सरकारच्या महिला आणि बालविकास विभागाने 24 ऑगस्ट 2015 रोजी 'आपकी बेटी हमारी बेटी' ही योजना सुरू केली. या योजनेंतर्गत, राज्य सरकार अनुसूचित जाती/बी. पी. एल. कुटुंबातील पहिल्या मुलीच्या आणि इतर कोणत्याही जातीतील कुटुंबातील दुसऱ्या मुलाच्या नावे जीवन विमा महामंडळामध्ये (एल. आय. सी.) 21000/- रुपयांची गुंतवणूक करेल. वयाच्या 18 व्या वर्षी मुलीला रक्कम दिली जाईल. प्रत्येक मुलीला तिच्या क्षमतेचा विकास करण्यासाठी जन्म घेण्याचा आणि शिक्षणाचा अधिकार मिळावा या उद्देशाने राज्य सरकारने ही योजना सुरू केली होती. योजनेची मार्गदर्शक तत्त्वे 22 जानेवारी 2015 पासून लागू होतील. * * उद्दिष्टेः * *-मुलींच्या जन्माबाबतच्या सामाजिक दृष्टिकोनात बदल घडवून आणणे.-राज्यातील बाल-लिंग गुणोत्तर सुधारणे.-शाळांमध्ये मुलींची नोंदणी आणि त्यांना कायम ठेवणे सुधारणे आणि मुलींना उत्पन्न वाढवणारे उपक्रम हाती घेण्यास मदत करणे.-मुलींच्या विवाहाचे वय वाढवणे.-राज्यातील मुलींचे अस्तित्व आणि योग्य आरोग्य सुनिश्चित करणे आणि त्यांच्या शिक्षणाला चालना देणे. * * व्याप्तीः अनुसूचित जातीतील कुटुंबांमध्ये जन्मलेल्या पहिल्या मुलीचा आणि दारिद्र्य रेषेखालील (बी. पी. एल.) सर्व मुलींचा आणि 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर हरियाणा राज्यातील कोणत्याही कुटुंबात पात्रतेच्या निकषांची पूर्तता करणाऱ्या दुसऱ्या/जुळ्या/एकाधिक मुलींचा समावेश असलेली ही योजना राज्यातील ग्रामीण आणि शहरी अशा दोन्ही भागात राबवली जाईल. एल. ए. डी. एल. आय. योजना 'आपकी बेटी हमारी बेटी योजना' मध्ये विलीन करण्यात आली आहे आणि हरियाणा राज्यातील कोणत्याही कुटुंबात 2 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यापूर्वी जन्मलेल्या, योजनेच्या पात्रतेच्या निकषांची पूर्तता करणाऱ्या दुसऱ्या/जुळ्या/एकापेक्षा जास्त मुलींना पूर्वीच्या एल. ए. डी. एल. आय. योजनेच्या नियमांनुसार लाभ दिले जातील. या योजनेवर हरियाणा महिला आणि बालविकास विभागाच्या स्तरावर देखरेख ठेवली जाईल आणि राज्य सरकारने वेळोवेळी ठरविल्याप्रमाणे तिसऱ्या पक्षाच्या लेखापरीक्षणाद्वारे देखील देखरेख केली जाईल.

योजनेची उद्दिष्टे लक्षात घेऊन सरकार प्रत्येक लाभार्थी मुलीला लाभ/आर्थिक सहाय्य प्रदान करेल. हे खालील प्रकारे प्रदान केले जाईलः * * 1. ज्या सर्व अनुसूचित जातीच्या कुटुंबांची पहिली मुलगी 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर जन्मली आहे, ती सर्व कुटुंबे केवळ ₹21,000/- चे एकवेळचे अनुदान मिळण्यास पात्र असतील. 1. दारिद्र्य रेषेखालील (बी. पी. एल.) सर्व कुटुंबे ज्यांच्या पहिल्या मुलीचा जन्म 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर झाला आहे, त्यांना केवळ ₹21,000/- चे एकवेळचे अनुदान मिळण्यास पात्र असेल. 1. 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर दुसऱ्या मुलीचा जन्म झालेल्या सर्व कुटुंबांना त्यांची जात, पंथ, धर्म, उत्पन्न आणि मुलांची संख्या विचारात न घेता ₹21000/- (एकदा) मिळतील. 1. विशेष प्रकरणांमध्ये, 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर जुळ्या/एकापेक्षा जास्त मुलींचा जन्म झाल्यास, पात्रतेच्या अटींची पूर्तता करणाऱ्या हरियाणा राज्यातील कोणत्याही कुटुंबातील प्रत्येक मुलीला ₹21000/- (एकदा) मिळतील. 1. ज्या कुटुंबांची दुसरी मुलगी 21 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यापूर्वी जन्मली आहे अशा सर्व कुटुंबांना त्यांची जात, पंथ, धर्म, उत्पन्न आणि मुलांची संख्या विचारात न घेता पाच वर्षांसाठी वार्षिक ₹5000/- मिळतील. (लाडली योजनेअंतर्गत लाभ घेण्यास पात्र असलेल्या प्रकरणांसाठी हे लागू आहे), 1. विशेष प्रकरणांमध्ये, 21 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यापूर्वी जुळ्या/एकापेक्षा जास्त मुलींचा जन्म झाल्यास, त्यांची जात, पंथ, धर्म, उत्पन्न आणि पात्रतेच्या अटींची पूर्तता करणाऱ्या हरियाणा राज्यातील कोणत्याही कुटुंबातील मुलांची संख्या विचारात न घेता पाच वर्षांसाठी प्रति मुलगी ₹2500/- मिळतील. (लाडली योजनेअंतर्गत लाभ घेण्यास पात्र असलेल्या प्रकरणांसाठी हे लागू आहे). 1. ही रक्कम एल. आय. सी. ऑफ इंडियामध्ये 'आपकी बेटी हरनारी बेटी' या योजनेअंतर्गत लाभार्थी मुलीच्या नावे तिच्या आईच्या माध्यमातून गुंतवली जाणार आहे. जर आई जिवंत नसेल तर वडिलांच्या माध्यमातून लाभार्थी मुलीच्या नावे पैसे जमा केले जातील. जर दोन्ही पालक जिवंत नसतील तर हे पैसे लाभार्थी मुलीच्या नावे तिच्या पालकाच्या माध्यमातून जमा केले जातील. * * टीपः * * लाभार्थीने पूर्ण केलेला अर्ज सादर केल्याच्या एका महिन्याच्या आत तिच्या आई/वडील/पालकांद्वारे पैसे जारी केले जातील. * * लाभ मागे घेणेः * * 1. योजनेअंतर्गत मंजूर केलेला लाभ चुकीच्या पद्धतीने मंजूर करण्यात आल्याचे किंवा खोटी माहिती/बनावट कागदपत्रे देऊन प्राप्त झाल्याचे आढळून आल्यास सक्षम प्राधिकरण कोणत्याही टप्प्यावर तो मागे घेईल. 1. अर्जदाराने जाणूनबुजून चुकीची माहिती दिल्यास, तो/ती कायद्यानुसार खटला भरण्यास जबाबदार असेल. 1. या योजनेअंतर्गत सदस्यत्व प्रमाणपत्राच्या स्वरूपात केलेली गुंतवणूक कोणत्याही कायद्यानुसार जप्तीसाठी जबाबदार राहणार नाही. 1. जर लाभार्थी 18 वर्षांचा झाल्यानंतर मरण पावला तर लाभार्थीचे पालक लाभ मिळवण्यास पात्र असतील. 1. जर तिचे वयाच्या 18 व्या वर्षापूर्वी लग्न झाले तर लाभार्थी योजनेअंतर्गत लाभ घेण्यास पात्र राहणार नाही. * * टीपः * * वयाच्या 18 वर्षांपूर्वी लाभार्थीचा मृत्यू झाल्यास, 'आपकी बेटी हरनारी बेटी' योजनेअंतर्गत लाभार्थी म्हणून तिची नोंदणी तत्काळ प्रभावाने रद्द केली जाईल आणि या नोंदणीसाठी गुंतवलेला निधी 'आपकी बेटी हमारी बेटी' योजनेतून व्याजासह परत घेतला जाईल आणि विभागाच्या पावती शीर्षकामध्ये जमा केला जाईल.

योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांसाठी पात्रता निकष खालीलप्रमाणे असतीलः - 1. 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर ज्या पहिल्या मुलीचा जन्म झाला आहे, ती सर्व अनुसूचित जातीची कुटुंबे एकवेळचे अनुदान मिळण्यास पात्र असतील. 1. दारिद्र्य रेषेखालील (बी. पी. एल.) सर्व कुटुंबे ज्यांच्या पहिल्या मुलीचा जन्म 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर झाला आहे, ते एकवेळचे अनुदान मिळण्यास पात्र असतील. 1. 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर दुसऱ्या मुलीचा जन्म झालेल्या सर्व कुटुंबांना त्यांची जात, पंथ, धर्म, उत्पन्न आणि मुलांची संख्या विचारात न घेता एकवेळचे अनुदान मिळेल. 1. 22 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेल्या जुळ्या/एकापेक्षा जास्त मुलींना पात्रतेच्या अटींची पूर्तता करणाऱ्या कोणत्याही कुटुंबातील प्रत्येक मुलीसाठी एकदाच अनुदान मिळेल. 1. ज्या कुटुंबांची दुसरी मुलगी 21 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यापूर्वी जन्मली आहे, अशा सर्व कुटुंबांना त्यांची जात, पंथ, धर्म, उत्पन्न आणि मुलांची संख्या विचारात न घेता पाच वर्षांसाठी प्रत्येक मुलीसाठी एक वेळचे अनुदान मिळेल. * * (लाडली योजनेअंतर्गत लाभ घेण्यास पात्र असलेल्या प्रकरणांसाठी हे लागू आहे). * * 21 जानेवारी 2015 रोजी किंवा त्यापूर्वी जुळ्या/एकापेक्षा जास्त मुलींचा जन्म झाल्यास, त्यांची जात, पंथ, धर्म, उत्पन्न आणि पात्रतेच्या अटींची पूर्तता करणाऱ्या हरियाणा राज्यातील कोणत्याही कुटुंबातील मुलांची संख्या विचारात न घेता पाच वर्षांसाठी प्रत्येक मुलीला वर्षाला एकदाच अनुदान मिळेल. * * (लाडली योजनेअंतर्गत लाभ घेण्यास पात्र असलेल्या प्रकरणांसाठी हे लागू आहे). * * हरियाणामध्ये राहणारे किंवा हरियाणामध्ये अधिवास असलेले सर्व पालक आणि मुलीसह पालकांपैकी किमान एक तरी हरियाणामध्ये राहत असावा. 1. गर्भवती महिलांनी जवळच्या अंगणवाडी केंद्रात किंवा आरोग्य विभागात नोंदणी करावी. 1. सर्व मुलींच्या जन्माची नोंदणी केली जाईल. 1. मुलीकडे आधार क्रमांक असेल. मात्र, नावनोंदणीच्या वेळी पालकांचा आधार क्रमांकही स्वीकारला जातो. 1. पालकांनी मुलींचे योग्य आणि वेळेवर लसीकरण सुनिश्चित केले पाहिजे आणि लसीकरणाच्या नोंदी (मुलींच्या वयानुसार) अर्जाच्या अर्जासोबत जोडल्या पाहिजेत. 1. लाभार्थ्यांनी त्यांच्या वयानुसार अंगणवाडी केंद्रात नावनोंदणी करावी. * * पत्ता बदलः मुलींच्या पालकांनी/पालकांनी पत्त्यातील कोणत्याही बदलाची माहिती संबंधित महिला आणि बाल विकास प्रकल्प अधिकारी/जिल्हा कार्यक्रम अधिकारी आणि सिव्हिल सर्जन यांना देणे बंधनकारक असेल. * * अर्ज करताना सदस्यत्व प्रमाणपत्रातील गुंतवणुकीचे परिपक्वता मूल्य प्राप्त करण्यासाठी लाभार्थी मुलीने असे असणे आवश्यक आहेः वयाची 18 वर्षे-अविवाहित

Offline

• • पायरी 1: * * [अर्ज] (https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s34c144c47ecba6f8318128703ca9e2601/uploads/2020/10/2020102864.pdf) अंगणवाडी केंद्रातून विनामूल्य उपलब्ध असेल किंवा विभागाच्या [संकेतस्थळावरून] (https://wcdhry.gov.in/schemes-for-children/abhb) डाऊनलोड करता येईल. पायरी 02: लाभार्थीचे जन्म प्रमाणपत्र आणि लसीकरण कार्ड आणि मुलाचा किंवा पालकांचा आधार क्रमांक यांच्या स्वयंप्रमाणित प्रतीसह योग्यरित्या भरलेला अर्ज अंगणवाडी कर्मचारी/आरोग्य कर्मचाऱ्यांकडे जमा केला जाईल. पायरी 3: अंगणवाडी सेविका/आरोग्य कर्मचारी मंडळ पर्यवेक्षक/वैद्यकीय अधिकारी किंवा महिला आणि बाल विकास प्रकल्प अधिकारी/नागरी शल्यचिकित्सक यांच्याकडे ते सादर करतील. पायरी 4: महिला आणि बाल विकास प्रकल्प अधिकारी/नागरी शल्यचिकित्सक संबंधित जिल्ह्याच्या जिल्हा कार्यक्रम अधिकाऱ्याकडे प्रकरणे पाठवतील, जे लाभार्थ्यांच्या पात्रतेनुसार रक्कम मंजूर करतील आणि लाभार्थ्याच्या नावे गुंतवणुकीसाठी भारतीय जीवन विमा महामंडळाच्या बँक खात्याशी जोडलेल्या आधार क्रमांकाद्वारे उक्त रक्कम जमा करतील. * * टीप 1: * हरियाणा सरकारचे कर्मचारी, परंतु चंदीगड आणि दिल्ली येथे राहणारे कर्मचारी अनुक्रमे जिल्हा कार्यक्रम अधिकारी पंचकुला आणि जिल्हा कार्यक्रम अधिकारी गुडगाव यांच्याकडे अर्ज करू शकतात. * * टीप 02: भारतीय जीवन विमा महामंडळ त्यांच्याबरोबर नोंदणी केलेल्या प्रत्येक लाभार्थीच्या बाजूने सदस्यत्वाचे प्रमाणपत्र जारी करेल. संबंधित लाभार्थीच्या पालकांना/पालकांना पुढील वितरणासाठी संबंधित जिल्हा कार्यक्रम अधिकाऱ्याला हे सदस्यत्व प्रमाणपत्र दिले जाईल. * * टीप 3: * * पात्र मुलगी तिच्या आई, वडील आणि पालकांसह विहित प्रोफार्मावर जिल्हा कार्यक्रम अधिकाऱ्याकडे अर्ज करेल, जो पात्रता निश्चित केल्यानंतर लाभार्थीला सदस्यत्वाचे प्रमाणपत्र देईल.

1. आधार कार्ड-मुलगी/पालक/पालक
2. निवासाचा पुरावा
3. जातीचे प्रमाणपत्र
4. जन्म प्रमाणपत्राची स्वयंप्रमाणित प्रत
5. लाभार्थ्याचे लसीकरण कार्ड
6. लाभार्थीची पारपत्र आकाराची छायाचित्रे
7. बी. पी. एल. कार्ड (लागू असल्यास)
8. बँक खात्याचा तपशील