चेन्नई : 1947 मध्ये भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांना सादर करण्यात आलेला सेंगोल तयार करण्यात ज्यांच्या कुटुंबाने हातभार लावला, ते ज्येष्ठ दागिनेकार वुम्मिडी एथिराज यांचे बुधवारी चेन्नईत निधन झाले. ते 99 वर्षांचे होते; वृद्धापकाळाने त्यांचे निधन झाल्याचे कुटुंबाने सांगितले.
25 नोव्हेंबर 1926 रोजी जन्मलेले एथिराज हे 125 वर्षे जुनी वुम्मिडी बंगारू ज्वेलर्स चालवणाऱ्या वुम्मिडी कुटुंबाचे कर्ते होते, आणि सेंगोलच्या निर्मितीशी जोडलेला शेवटचा जिवंत दुवा होते. स्वातंत्र्याच्या पूर्वसंध्येला ब्रिटिशांकडून सत्ता हस्तांतरणाचे प्रतीक असलेला सोनेरी-चांदीचा राजदंड म्हणजे सेंगोल. नंदी बैलाची प्रतिमा असलेला पाच फूट उंच दंड 14 ऑगस्ट 1947 च्या रात्री तामिळनाडूहून विशेषपणे आलेल्या तिरुवदुथुराई अधीनमच्या पुजाऱ्यांनी नेहरूंना दिला.
काही दशकांनी, 28 मे 2023 रोजी नव्या संसद भवनात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सेंगोल सभागृह अध्यक्षांच्या आसनाजवळ औपचारिकपणे स्थापित केल्यावर तो पुन्हा राष्ट्रीय चर्चेत आला. त्यावेळी एथिराज यांचा विशेष सन्मान करण्यात आला होता. चेन्नईतील वुम्मिडी कुटुंब दागिने घडवण्याच्या दीर्घ परंपरेसाठी ओळखले जाते. सेंगोल हा सोनेरी आवरण असलेला चांदीचा दंड असून त्यावर नंदी बैल कोरलेला आहे.
'थिरु वुम्मिडी एथिराज जी यांच्या निधनाने मन व्यथित झाले. तामिळनाडूतील प्रतिष्ठित कुटुंबातील ते माजी पंतप्रधान नेहरूंना सादर केलेला ऐतिहासिक सेंगोल घडवण्याच्या प्रयत्नांसाठी सदैव स्मरणात राहतील,' असे मोदी यांनी एक्सवर म्हटले. उपराष्ट्रपती सी.पी. राधाकृष्णन यांनी 'भारताच्या सांस्कृतिक वारशाचे पवित्र प्रतीक' घडवण्याच्या कामाबद्दल कृतज्ञतेने स्मरण करू, असे म्हणत दुःख व्यक्त केले. तामिळनाडूचे राज्यपाल आर.व्ही. अर्लेकर यांनीही शोक व्यक्त केला.
त्यांच्या पत्नी सुमित्रा वुम्मिडी यांचे आधीच निधन झाले होते. मुलगे विजय भारती, उदय कुमार वुम्मिडी व विजयेंद्रन वुम्मिडी, नातवंडे व पणतवंडे असा परिवार आहे. कुटुंबाने सांगितले की त्यांचे अंत्यसंस्कार बुधवारी संध्याकाळी झाले; 'त्यांच्या स्मृती जपून त्यांना शांततेची प्रार्थना करू,' असे कुटुंबाने म्हटले.