खादी ग्रामोद्योग विकास योजनाः ग्रामोद्योग विकास योजना
योजनेविषयी
ही योजना 'ग्रामोद्योग विकास योजना' ही 'खादी ग्रामोद्योग विकास योजना' अंतर्गत एक छत्र योजना आहे आणि ती खादी आणि ग्रामोद्योग आयोग (के. व्ही. आय. सी.), सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालय (एम. एस. एम. ई.), भारत सरकारद्वारे राबवली गेली आहे. ही योजना आरोग्य आणि सौंदर्यप्रसाधने, हस्तनिर्मित चामडे आणि प्लास्टिक, खनिज आधारित उद्योग, कृषी आणि अन्न प्रक्रिया, ग्रामीण अभियांत्रिकी आणि नवीन तंत्रज्ञान आणि सेवा उद्योग यासारख्या अनेक्षेत्रांतर्गत विविध पारंपारिक आणि आधुनिक उद्योगांमधील कारागीर आणि कामगारांना कौशल्य विकास प्रशिक्षण आणि सहाय्य प्रदान करते. ही योजना अगरबत्ती तयार करणे, चामड्याच्या पादत्राणांचे उत्पादन, मातीची भांडी, मधमाशीपालन, लाकडी हस्तकला, हस्तनिर्मित कागद आणि तंतू उत्पादने, कृषी-अन्न प्रक्रिया आणि विद्युत अभियंता, नळकार आणि चहा विक्री यासारख्या तांत्रिक व्यवसायांमध्ये व्यावहारिक प्रशिक्षणावर लक्ष केंद्रित करते. प्रशिक्षणाबरोबरच, ही योजना प्रशिक्षित कारागीर आणि लाभार्थ्यांना उत्पादन सुरू करण्यासाठी किंवा त्यांचे विद्यमान काम वाढवण्यासाठी मदत करण्यासाठी यंत्रसामग्री, साधने आणि उपकरणांसह आर्थिक आणि भौतिक सहाय्य प्रदान करते. <बीआर>
लाभ
योजनेच्या विविध घटकांअंतर्गत प्रदान केलेले सहाय्यः कल्याण आणि सौंदर्यप्रसाधन उद्योग (डब्ल्यू. सी. आय.) अंतर्गत अगरबत्ती कार्यक्रमः * * *-अगरबत्ती उद्योगातील प्रशिक्षण कार्यक्रम. - प्रशिक्षित कारागिरांना पेडल संचालित/स्वयंचलित अगरबत्ती यंत्राचे वितरण. हस्तनिर्मित कागदी चामडे आणि प्लास्टिक उद्योग (एच. एम. पी. एल. पी. आय.) अंतर्गत चामड्याच्या पादत्राणांची कृतीः * * *-पादत्राणांची रचना आणि निर्मितीचे प्रशिक्षण. - प्रशिक्षित कारागिरांना यंत्रसामग्री आणि साधनसामग्रीचे वितरण. * * * खनिज आधारित उद्योगांतर्गत (एम. बी. आय.) कुंभारकाम क्रियाकलापः * * *-चाकांच्या कुंभारकामावरील प्रशिक्षण. - प्रशिक्षित कारागिरांना साधने आणि उपकरणांचे (इलेक्ट्रिक पॉटर व्हील, ब्लँजर) वितरण. कृषी आधारित आणि अन्न प्रक्रिया उद्योगांतर्गत (ए. बी. एफ. पी. आय.) मधमाशीपालन उपक्रम/मध अभियान कार्यक्रमः * * *-मधमाशीपालन कौशल्य विकास प्रशिक्षण. - प्रशिक्षित लाभार्थ्यांना जिवंत मधमाश्यांच्या वसाहतींसह मधमाश्यांच्या 10 पेट्या आणि टूल किटचा एक संच (एक चाकू, धूम्रपान करणारी, मधमाशीची साधने आणि मधमाशी बुरखा असलेले) वितरित करणे. * * * ग्रामीण अभियांत्रिकी आणि नवीन तंत्रज्ञानांतर्गत लाकूड/टर्न लाकूड क्राफ्ट/लाकडी खेळणी/पंचगव्याची उत्पादनेः * * *-कचरा-लाकूड, टर्न-लाकूड क्राफ्ट, लाकडी खेळणी आणि पंचगव्य आधारित उत्पादनांचे प्रशिक्षण. - सर्व प्रशिक्षित कारागिरांना टूल किटचे वितरण. हाताने तयार केलेले कागद, प्लास्टिक आणि चामडे उद्योगांतर्गत हाताने तयार केलेले कागद आणि तंतूंशी संबंधित उपक्रमः * * *-कागदाचे रूपांतर, कागदाची प्लेट आणि डोना (वाडगा) तयार करणे, कागदाचे मॅश, तंतू काढणे आणि फॅन्सी वस्तू तयार करणे आणि बनवण्यावर बंदी (दोन प्लाई) यावर प्रशिक्षण. - प्रशिक्षित कारागिरांना यंत्रसामग्री आणि साधनसामग्रीचे वितरण. * * * कृषी-अन्न आधारित अन्न प्रक्रिया उद्योगः * * *-पाम गूळ, चिंचे, फळे आणि भाज्या, ग्रामीण तेल, मसाले आणि मसाले, ऊस आणि बांबू यांचे प्रशिक्षण. - प्रशिक्षित कारागिरांना यंत्रसामग्री आणि साधनसामग्रीचे वितरण. * * * सेवा उद्योगः * * *-इलेक्ट्रिशियन आणि प्लंबर आणि डिग्निटिया (सायकलवर चहा विकणे) यांना प्रशिक्षण. - प्रशिक्षित लाभार्थ्यांना साधनसामग्रीचे वितरण. <बीआर>
पात्रता
- अर्जदार खादी कारागीर किंवा के. व्ही. आय. सी. किंवा के. व्ही. आय. बी. मध्ये नोंदणीकृत खादी संस्था असणे आवश्यक आहे. 1. अर्जदाराचे वय 18 ते 55 वर्षांच्या दरम्यान असावे. 1. अर्जदाराकडे वैध आधार कार्ड किंवा सरकारने जारी केलेले ओळखपत्र असणे आवश्यक आहे. 1. या योजनेअंतर्गत प्रत्येकुटुंबातील एक व्यक्ती पात्र आहे. 1. याच उद्देशासाठी अर्जदाराने इतर कोणत्याही सरकारी योजनेचा लाभ घेतला नसावा. 1. अनुसूचित जाती/जमाती, महिला, बेरोजगार युवक आणि बी. पी. एल. प्रवर्गातील अर्जदारांना प्राधान्य दिले जाते. 1. लाभार्थी के. व्ही. आय. सी., के. व्ही. आय. बी., स्वयंसेवी संस्था, डी. आय. सी., एफ. पी. ओ. किंवा खादी संस्थांद्वारे ओळखले जाऊ शकतात
अर्ज कसा करावा
Online
पायरी 1: योजनेअंतर्गत अर्ज करण्यासाठी [अधिकृत संकेतस्थळाला] (https://www.kviconline.gov.in) भेट द्या. पायरी 2: के. व्ही. आय. सी. च्या ऑनलाईन पोर्टलवर (https://kviconline.gov.in/mdaclaims/certKhadi/index.jsp) आणि "[खादी संस्थांची ऑनलाईन नोंदणी] (https://kviconline.gov.in/mdaclaims/certKhadi/khadiCertificateRenew.jsp?app=1)" वर क्लिक करा. * * पायरी 3: * * नाव, पत्ता, नोंदणीचा प्रकार, अधिकृत व्यक्ती, कारागिरांची संख्या आणि पायाभूत सुविधांची माहिती यासह संस्थेचे सर्व आवश्यक तपशील भरा, नंतर अर्ज जतन करा. पायरी 4: सादर केल्यानंतर, तुमच्या नोंदणीकृत ईमेल आणि मोबाईलवर वापरकर्तानाव, संकेतशब्द आणि विशिष्ट आयडी प्राप्त करा आणि संदर्भासाठी पावती डाउनलोड करा. पायरी 5: तुमची ओळखपत्रे वापरून लॉग इन करा (https://kviconline.gov.in/mdaclaims/certKhadi/certApplicantLogin.jsp) आणि नोंदणी प्रमाणपत्र, कारागिरांची यादी, वर्कशेड तपशील आणि उपनियम यासारखी सर्व आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा. पायरी 6: के. व्ही. आय. सी. कार्यालय अर्ज आणि कागदपत्रांची पडताळणी करते आणि एकदा मंजूर झाल्यानंतर, नोंदणी प्रमाणपत्र (सी. ओ. आर.) डाउनलोड करण्यासाठी ऑनलाईन जारी केले जाते. <बीआर>
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड किंवा सरकारने जारी केलेला इतर ओळख पुरावा
- वय पुरावा दस्तऐवज
- खादी कारागीर कार्ड किंवा खादी संस्थेचे नोंदणी प्रमाणपत्र
- बँक खात्याचा तपशील
- जाती प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
- बी. पी. एल. प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
- प्रकल्प्रस्ताव किंवा कामाच्या जागेचा तपशील (आवश्यक असल्यास)
कोण पात्र नाही
<बीआर>
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- योजनेचा मुख्य उद्देश काय आहे?
लाभार्थ्यांमध्ये उद्योग-विशिष्ट कौशल्ये विकसित करणे, उत्पादनासाठी साधने आणि यंत्रसामग्री उपलब्ध करून देणे, स्वयंरोजगाराचा प्रचार करणे आणि कारागीर आणि ग्रामीण तरुणांसाठी उत्पन्नाच्या संधी सुधारणे हा मुख्य उद्देश आहे.
- या योजनेचा लाभ कोणाला मिळू शकतो?
ही योजना अगरबत्ती बनवणे, चामड्याचे पादत्राणे, मातीची भांडी, मधमाशीपालन, लाकडी हस्तकला, हस्तनिर्मित कागद, कृषी-अन्न प्रक्रिया आणि इलेक्ट्रिशियन, प्लंबर आणि चहा विक्री यासारख्या तांत्रिक व्यवसायांमध्ये गुंतलेले किंवा गुंतण्यास इच्छुक असलेले कारागीर, ग्रामीण युवक आणि कामगारांना लक्ष्य करते.
- कोणत्या प्रकारचे प्रशिक्षण दिले जाते?
अगरबत्ती उत्पादन, चामड्याच्या पादत्राणांची रचना, चाकांची मातीची भांडी, मधमाशीपालन, लाकडी खेळणी तयार करणे, कागदी प्लेट आणि फायबर-आधारित उत्पादने, कृषी-अन्न प्रक्रिया आणि विद्युत आणि नळ व्यवसायातील व्यावसायिकौशल्ये यासारख्या प्रत्येक्षेत्राशी संबंधित विशिष्ट व्यवसायांमध्ये प्रशिक्षण दिले जाते.
- लाभार्थ्यांना साधने आणि यंत्रसामग्री पुरवली जाते का?
होय, ही योजना प्रशिक्षित कारागिरांना उद्योग-विशिष्ट साधने, यंत्रसामग्री आणि उपकरणे प्रदान करते, जसे की पेडल-संचालित किंवा स्वयंचलित अगरबत्ती यंत्रे, विद्युत कुंभार चाके, जिवंत वसाहती असलेले मधमाश्यांचे डबे, साधनसामग्री संच आणि उत्पादनासाठी इतर उपकरणे.
- ही योजना स्वयंरोजगाराचे संवर्धन करते का?
होय, ही योजना प्रशिक्षित लाभार्थ्यांना त्यांचे स्वतःचे छोटे व्यवसाय सुरू करण्यास, उत्पन्निर्माण करण्यास आणि प्रदान केलेली कौशल्ये आणि उपकरणे वापरून स्वावलंबी होण्यास सक्षम करते.
- या योजनेत काही विशिष्ट क्षेत्रांचा समावेश आहे का?
होय, या योजनेत आरोग्य आणि सौंदर्यप्रसाधने, हाताने तयार केलेले चामडे आणि प्लास्टिक, खनिज आधारित उद्योग, कृषी-अन्न प्रक्रिया, ग्रामीण अभियांत्रिकी आणि नवीन तंत्रज्ञान, हाताने तयार केलेले कागद आणि तंतू आणि सेवा उद्योग यासारख्या क्षेत्रांचा समावेश आहे.
- लाभार्थ्यांना प्रशिक्षण मोफत आहे का?
होय, सरकारी कार्यक्रमाच्या पाठिंब्याने आवश्यक साधने आणि उपकरणांसह प्रशिक्षण विनामूल्य दिले जाते.
केंद्रातील आणखी योजना
आम आदमी विमा योजना
जीवन विमा संरक्षणः * * *-नैसर्गिक मृत्यूः ₹30,000/--अपघातामुळे मृत्यूः ₹75,000/- आणि ₹75,000/- अपंगत्व लाभः * *-अपघातामुळे एकूण कायमस्वरुपी अपंगत्व (दोन डोळे किंवा दोन हातपाय…
तपशील पहा →
अब्दुल कलाम टेक्नॉलॉजी इनोव्हेशन नॅशनल फेलोशिप
1. शिष्यवृत्तीची रक्कम नियमित उत्पन्नाव्यतिरिक्त दरमहा ₹25,000/- आहे. 1. वार्षिक ₹ <आयडी1 लाखांचे संशोधन अनुदान. 1. यजमान संस्थेला वर्षाला ₹1 लाखांची भरपाई. * * टीपः * ही…
तपशील पहा →
तंत्रज्ञान विकास आणि प्रसारासाठी ज्ञानाची उपलब्धता (ए2के +)-अभ्यास
* * पाठबळ खालील खर्चाच्या बाबींसाठी असेलः * * 1. मनुष्यबळ. 1. नेटवर्किंग, सर्वेक्षण, भागधारकांच्या बैठका, तज्ञ, संसाधन व्यक्ती इत्यादींसाठी प्रवास; (प्रकल्पांतर्गत आंतरराष्ट्रीय…
तपशील पहा →
आगाऊ अधिकृतता (एए)
1. निर्यातीसाठीच्या गुंतवणुकीला जेथे लागू असेल तेथे मूलभूत सीमाशुल्क, अतिरिक्त सीमाशुल्क, शैक्षणिक उपकर, डंपिंगविरोधी शुल्क, सुरक्षा शुल्क आणि संक्रमण उत्पादन विशिष्ट सुरक्षा…
तपशील पहा →